Astma
(Astma oskrzelowa; odwracalna nadreaktywna choroba płuc) Astma jest chorobą przewlekłą, w której drogi oddechowe - czyli oskrzela - reagują w sposób nadmierny na substancje lub okoliczności w warunkach normalnych nieszkodliwe. Kiedy czynniki wywołujące reakcję dostaną się do oskrzeli, drogi oddechowe kurczą się, przeszkadzając swobodnemu przepływowi powietrza do płuc i z płuc. Szybko wtedy dochodzi do stanu zapalnego oskrzeli, a pokrywająca je błona zaczyna produkować gęsty śluz. Rezultatem tego jest świszczący oddech, kaszel i trudności w oddychaniu. Ciężkie ataki zagrażają życiu. Czynniki wywołujące astmę są różne u poszczególnych osób. Najczęściej bywają to: pyłki roślin, kurz domowy, sierść zwierząt, czynniki drażniące (takie jak zanieczyszczenie powietrza, dym papierosowy, perfumy i chemikalia), zimne powietrze, niektóre pokarmy i środki dodawane do żywności, kwas acetylosalicylowy i leki pokrewne, zdenerwowanie i stres; intensywne ćwiczenia fizyczne. Chociaż astma różni się od reakcji alergicznej, czynnik alergiczny jest często obecny i może być przyczyną wystąpienia napadów. U dzieci w wieku dojrzewania dochodzi na ogół do złagodzenia objawów astmy, ale nigdy do jej całkowitego ustąpienia. Nie jest rzeczą niezwykłą nawrót astmy u osoby dorosłej, nawet po latach, bez objawów zaostrzenia choroby. Badania diagnostyczne Świszczący oddech i inne objawy mogą sugerować astmę, jednak w celu odróżnienia jej od innych chorób płuc, konieczne jest wykonanie badań czynnościowych. Na początku wykonuje się badanie spirometryczne w celu pomiaru ilości powietrza wdychanego i wydychanego z płuc w różnych okolicznościach. Spirometria jest czasami połączona z testami prowokacyjnymi, wykonywanymi w celu zidentyfikowania czynnika podejrzewanego o wywoływanie astmy, którego siła działania jest mierzona w badaniu spirometrycznym.
Leczenie
Postępowanie w leczeniu astmy ma dwa zasadnicze cele: zapobieganie napadom astmy i kontrolowanie choroby poprzez przyj mowanie leków i zmianę Osoby chorujące na astmę są uczone, w jaki sposób używa się pikfimetru, prostego ręcznego urządzenia służącego do pomiaru ilości powietrza wydychanego z płuc po głębokim wdechu. Obniżenie wartości pomiaru przy użyciu pikflometru może wskazywać na zagrażający napad astmy, wzrost wartości świadczy o skuteczności terapii. Niezwłoczne zastosowanie leków rozszerzających oskrzela, w celu przywrócenia ich drożności, zwykle prowadzi do ustąpienia ataku, zanim przyjedzie pogotowie. Najczęściej stosowanymi lekami w terapii astmy są: Agoniści receptorów beta 2-adrenergicz-nych Są to leki, z których większość zarówno zapobiega napadom, jak i je przerywa. Do leków tych należą: albuterol, izoetaryna, metaproterenol i terbutalina. Dostępne są w postaci tabletek, roztworów i aerozoli. Ich działanie polega na rozkurczaniu mięśniówki oskrzeli. Powodują również zmniejszenie wydzielania śluzu, przez hamowanie wytwarzania histaminy, oraz pomagają w usuwaniu śluzu z dróg oddechowych. Uboczne objawy ich działania to drżenia, przyspieszenie czynności serca; stosowane długo mogą powodować stany lękowe i nie-pokój ruchowy. Innym lekiem z tej grupy jest epinefryna. Stosowana w postaci inhalacji lub iniekcji działa szybciej i silniej niż inni agoniści beta 2-adrenergiczni. Jest używana do przerwania ciężkiego napadu astmy, kiedy inne leki okazują się nieskuteczne. Metyloksantyny Do tej kategorii leków należą: aminofilina, okstryfilina, teofilina i difilina. Leki te, chemicznie spokrewnione z kofeiną, rozkurczają i otwierają drogi oddechowe, umożliwiając swobodny przepływ powietrza. Powodują przyspieszenie czynności serca oraz stymulują ośrodek oddechowy. Głównym problemem w ustaleniu odpowiedniej dawki tych leków jest wąski margines między bezpiecznym, terapeutycznym poziomem leku we krwi, a jego stężeniem niebezpiecznym. Działanie teofilinyjest skuteczniejsze, jeżeli jest przyjmowana codziennie, gdyż w ten sposób utrzymuje się stały poziom leku we krwi. Objawy uboczne w wypadku niewielkiego przedawkowania leku to: pobudzenie, bóle głowy, mdłości, skurczowe bóle brzucha, kołatanie serca. W wypadku dużego przedawkowania leku może dojść do po-ważnych zaburzeń rytmu serca oraz drga-wek. W momencie ustalenia bezpiecznej dawki, leki te są bardzo skuteczne. Adrenohortykosteroidy Są syntetycznymi pochodnymi hormonów steroidowych wytwarzanych przez korę nadnerczy. Wziewnymi steroidami są: beklometazon, flunizolid i triamcynolon. Najpowszechniej stosowanym lekiem przyjmowanym w postaci tabletek oraz iniekcji jest prednizon. Steroidy są silnymi lekami o działaniu przeciwzapalnym, cechują się wysoką skutecznością w leczeniu ciężkich postaci astmy. Wysokie dawki tych leków stosuje się przez krótki czas, w celu przerwania napadu astmy w okresie zaostrzenia choroby. Długie stosowanie steroidów jest ograniczone ich działaniami ubocznymi związanymi z obniżeniem odporności, zmniejszeniem masy kostnej (osteoporoza), zwiększeniem masy ciała, nagłymi zmianami nastroju i innymi zaburzeniami psychicznymi. Ponieważ mogą powodować zaburzenia wzrostu i inne długofalowe niepożądane działania, ich stosowanie u dzieci jest ograniczone do ciężkich przypadków astmy, w której inne leki okazują się nieskuteczne.