Malaria
Malaria jest groźną chorobą pasożytniczą wywołaną przez 4 gatunki zarodźców z rodzaju Plasmodium: zarodźca sierpowatego (E falciparum), zarodźca pasmowatego (P malariae), zarodźca ruchliwego (R vivax) i zarodźca owalnego (P ovale). Te jednokomórkowe pasożyty po wniknięciu do ustroju dostają się z prądem krwi do wątroby, gdzie gwałtownie się namnażają. Po 1- 2 tygodniach wylęgania tysiące pasożytów powracają do krwi i niszczą krwinki czerwone. Pasożyty wnikają do krwinek czerwonych i niszczą je w regularnych odstępach czasu. Każdy cykl niszczenia krwinek wywołuje bardzo gwałtowne objawy, które zależą od gatunku zarodźca. Typowy napad malarii charakteryzuje się przerywaną gorączką, dreszczami, zlewnymi potami, rozbiciem, pulsującym bólem głowy i złym samopoczuciem. W ciągu tygodnia ustala się forma przebiegu choroby, co zazwyczaj polega na wystąpieniu krótkiego okresu złego samopoczucia lub bólu głowy, po którym nadchodzą dreszcze i gorączka, trwające nawet kilka godzin. Po spadku gorączki chory czuje się dobrze aż do kolejnego napadu, który następuje w ciągu 48-72 godzin. Jeżeli malaria jest wywołana przez zarodźca sierpowatego, zamiast typowych napadów może pojawić się uczucie zimna ze stopniowym wzrostem temperatury, trwającym 20-36 godz., i bólami głowy. Zagrażającym życiu powikłaniem zarażenia zarodź-cem sierpowatym jest malaria mózgowa, charakteryzująca się gorączką dochodzącą nawet do 40°C, silnymi bólami głowy, sennością, majaczeniem i dezorientacją. Jeśli choroba spowodowana jest przez zarodźca pasmowatego, z reguły początek jest nagły, a napady powracają co 72 godziny. Malaria jest przenoszona przez komara Anopheles, ale może wystąpić po użyciu wspólnej igły, np. przez narkomanów, a w ogniskach endemicznego występowania również po przetoczeniu zakażonej krwi. Chorobę tę rzadko spotyka się w krajach uprzemysłowionych; szerzy się ona głównie w słabo rozwiniętych krajach strefy tropikalnej.
Leczenie
Występujące bez wyraźnej przyczyny cykliczne napady dreszczy i gorączki powinny zawsze budzić podejrzenie malarii, zwłaszcza gdy chory przebywał w ostatnim czasie w malarycznych ogniskach endemicznych. Badanie lekarskie powinno obejmować ocenę palpacyjną śledziony, jej powiększenie bowiem jest jednym z objawów choroby. Rozpoznanie potwierdza badanie próbki krwi na obecność pasożytów. Badanie to powinno być wykonane kilkakrotnie, liczba pasożytów we krwi bywa bowiem zmienna, zależna od okresu cyklu rozwojowego zarodźców. Konieczna jest również identyfikacja gatunku zarodźca w celu wyboru najskuteczniejszego leczenia. Leczenie Leczenie utrudnia narastająca oporność pasożytów na działanie zwykle stosowanych leków antymalarycznych. Dotyczy to zwłaszcza zarażeń zarodźcem sierpowatym (wywołuje on najniebezpieczniejszy rodzaj malarii), który w wielu regionach świata jest oporny na działanie chlorochiny. W takich okolicach stosuje się kilkudniowe leczenie siarczanem chininy, a następnie podaje doustnie tetracyklinę lub Fansidar (sulfadok-syna z pirymetaminą). Leczenie to jest wystarczające w łagodnym przebiegu choroby. W przypadkach cięższych, powikłanych, konieczne jest leczenie szpitalne - chorym podaje się dożylnie preparaty chinidyny. Śmiertelność w nieleczonej malarii wywołanej zarodźcem sierpowatym wynosi 20%. W niepowikłanym przebiegu choroby wywołanej zarodźcem ruchliwym, pasmowym lub owalnym stosuje się chlorochinę. Ponieważ po lekach przeciwmalarycznych mogą wystąpić ciężkie objawy uboczne - mdłości, wymioty, zaburzenia widzenia, utrata słuchu - podczas leczenia i po zakończeniu kuracji konieczny jest nadzór lekarza. Przyjmowanie leków z mlekiem lub innym pożywieniem łagodzi zaburzenia jelitowe. Inne metody leczenia Ziołolecznictwo Przed wielu laty odkryto, że napar z kory drzew chinowych leczy malarię. Następnym etapem był ekstrakt chininy z kory chinowej. Obecnie stosuje się preparaty syntetyczne, ale ogromnym problemem jest wzrastająca oporność szczepów. Badane obecnie rosnące w Chinach zioło ging-haosu budzi nadzieję na wyprodukowanie nowego leku przeciwmalarycznego. Najlepszą metodą jest zapobieganie. Przed wyjazdem w regiony malaryczne poproś lekarza o przepisanie profilaktycznych leków antymalarycznych. Często zalecanym środkiem profilaktycznym bywa chlorochina, lecz jest ona nieskuteczna wobec szczepów opornych. Alternatywnym lekiem jest meflochina. Pamiętaj, aby dokładnie przestrzegać zaleconych działań profilaktycznych i przyjmować także tabletki już po powrocie do domu. W okolicy rojącej się od komarów zabezpiecz okna siatką i śpij pod moskitierą. Przed wyjściem z domu zastosuj środki przeciwko owadom. Osobom wyjeżdżającym w miejsca odludne, w których nie można liczyć na pomoc medyczną, niekiedy lekarze polecają zaopatrzenie się w preparat Fansidar. Jeżeli nabawiłeś się malarii, pij dużo bezalkoholowych płynów, aby nie dopuścić do odwodnienia organizmu. Przy przedłużającej się wysokiej gorączce chłodna kąpiel obniża temperaturę ciała. Naprzemienne zimne okłady czoła i podstawy czaszki przynoszą ulgę w bólach głowy. Nie zażywaj kwasu acetylosalicylowego ani innych nie-przepisanych przez lekarza leków, ponieważ mogą one wchodzić w interakcję ze środkami przeciwmalarycznymi. Inne przyczyny gorączki i dreszczy W wielu chorobach zakaźnych, włączając AIDS i chorobę z Lyme, mogą występować nawracające dreszcze i gorączka. Nawracająca gorączka jest także jednym z objawów niektórych nowotworów, szczególnie nowotworów krwi i układu limfatycznego, m.in. choroby Hodgkina, białaczki oraz szpiczaka.