Menopauza

Menopauza wyznacza koniec naturalnej zdolności kobiety do zajścia w ciążę i rodzenia dzieci. Termin menopauza oznacza wprawdzie datę ostatniej miesiączki, jednak jej biologiczne mechanizmy i objawyją zapowiadające występują już kilka lat wcześniej, w czasie tzw. pre- lub perimeno-pauzy (jedynie po operacyjnym usunięciu jajników menopauza pojawia się natychmiast). Objawy menopauzy mogą się także utrzymywać przez kilka lat po ustaniu miesiączkowania. Nie wszystkie kobiety przechodzą meno-pauzę w tym samym wieku. Niektóre wchodzą w nią już w 40. roku życia, inne natomiast nie wcześniej niż w 55. roku życia. Średnio menopauza występuje około 52. roku życia i faktycznie wszystkie kobiety kończą ten proces przed ukończeniem 58 roku życia. Menopauza jest wyzwalana przez spadek poziomu estrogenów - hormonów jajnika, które regulują procesy rozrodcze i nadają kobiecie charakterystyczne żeńskie cechy. Maksimum wytwarzania estrogenów występuje u kobiet w wieku 20-30 lat, później, po 30. roku życia, ich poziom w organizmie stopniowo się obniża, by opaść gwałtownie w okresie menopauzy. Pierwszą oznaką zbliżającej się menopauzy są zmiany zachodzące w cyklach miesiączkowych. Cykle te stają się krótsze lub się wydłużają, a obfitość krwawienia nasila się lub zmniejsza. Czasem zdarzają się kilkumiesięczne przerwy, po których następuje lalka miesiączek w odstępach 2-3 tygodni. Po upływie roku od ostatniej miesiączki menopauza jest zakończona i kobieta wchodzi w okres pomenopauzy, który obecnie stanowi około 1/3 całego jej życia. Oprócz ustania miesiączek, menopauza powoduje wiele zmian fizycznych i psychicznych. Dwie spośród nich, występują najczęściej: Uderzenia gorąca, charakteryzujące się nagłym przypływem fali ciepła, zazwyczaj w górnej połowie ciała, z towarzyszącym zaczerwienieniem twarzy i poceniem, po którym występuje zimny dreszcz. Większość takich epizodów trwa zaledwie kilka minut, lecz ich intensywność i częstość bywa bardzo różna. Niektóre kobiety, na przykład, doświadczają podczas snu tak częstych i intensywnych uderzeń gorąca, że budzą się w mokrej od potu pościeli. Gdy organizm przystosuje się do zmienionych poziomów hormonalnych, uderzenia gorąca ustępują (zazwyczaj bywa to około 60. roku życia). Suchość i zmiany zanikowe pochwy spowodowane są ścienieniem zewnętrznej warstwy błony śluzowej wyściełającej pochwę. Zmiany te mogą prowadzić do bólów w czasie stosunków i trwałego zapalenia pochwy. Podobne ścienienie tkanki w dolnych drogach moczowych zwiększa częstość zakażeń pęcherza moczowego i powoduje inne dolegliwości, np. nietrzymanie moczu.

Leczenie

Obecnie większość ginekologów opowiada się za estrogenową terapią zastępczą, która wstrzymuje lub łagodzi występowanie objawów menopauzy, zapobiegając jednocześnie osteoporozie i chorobom serca w późniejszym wieku. Badania wykazały, iż o 50-80% zmniejszyła się częstość złamań biodra, nadgarstka i żeber (stanowiących częste skutki osteoporozy) u kobiet, które zaczęły stosować estrogenową terapię zastępczą w czasie 3-5 lat od menopauzy. Estrogenową terapia zastępcza zmniejsza o połowę ryzyko chorób serca, gdyż estrogeny mają wpływ na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Badania wskazują, że estrogeny mogą chronić przed chorobą Alzheimera, ciężką, degradującą postacią upośledzenia czynności mózgu, która znacznie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn. Estrogeny powinny być przyjmowane regularnie. Stosuje się je doustnie lub poprzez skórę. Jeżeli suchość pochwy stanowi główną dolegliwość, to wystarcza zwykle terapia miejscowa - smarowanie kremem zawierającym estrogen. Zdania lekarzy na temat, jak długo należy stosować estrogenową terapię zastępczą, są podzielone. Niektórzy uważają, że należy ją przerwać po 2-3 latach, gdy organizm dostosuje się do zmienionej równowagi hormonalnej, większość jednak opowiada się za długotrwałym, nawet do końca życia, jej stosowaniem, zwłaszcza u kobiet z wysokim ryzykiem rozwoju osteoporozy czy chorób serca. Jednak nawet najwięksi zwolennicy estrogenowej terapii zastępczej uznają istnienie.