ABC Medycyny

Brak miesiączki (medyczna nazwa ameno.rrhoea) jest normalnym stanem u dziewcząt przed okresem pokwitania, u kobiet w ciąży oraz we wczesnym okresie karmienia piersią, a także po menopauzie. W innych wypadkach uważany jest za nieprawidłowy i wymaga przeprowadzenia badań lekarskich. Brak miesiączki może być pierwotny, jeśli pierwsza miesiączka nie pojawiła się do 16. roku życia, lub wtórny, gdy wystąpi przerwa w miesiączkowaniu, trwająca co najmniej 6 miesięcy. Większość przypadków pierwotnego braku miesiączki wynika z braku równowagi hormonalnej lub nie-dożywienia, rzadziej przyczyną są nieprawidłowości genetyczne lub wady budowy, takie jak np. brak macicy. Wtórny brak miesiączki często pojawia się podczas intensywnej diety odchudzającej. Stanowi jeden z charakterystycznych objawów towarzyszących w wypadkach nawykowego braku łaknienia (zob. s. 163). Innymi przyczynami są: stres, przemęczenie, stosowanie do-ustnych środków antykoncepcyjnych i innych leków, skrajna otyłość, zaburzenia hormonalne i nowotwory

Badania diagnostyczne

Aby rozpoznać pierwotny brak miesiączki, lekarz zbiera dokładny wywiad i bada gruczoły piersiowe, ocenia drugorzędne cechy płciowe, a także sprawdza wilgotność ścian pochwy (jest ona wskazówką, czy jajniki rozpoczęły już wytwarzanie estrogenów). Nastolatka powinna być uprzedzona o tej procedurze diagnostycznej. Pierwszym krkiem w celu znalezienia przyczyny wtórnego braku miesiączki bywa z reguły wykluczenie dwóch najczęstszych przyczyn tego zjawiska: ciąży i menopauzy. Prócz badania ginekologicznego wykonuje się badania krwi oraz moczu w celu wykrycia nieprawidłowości hormonalnych, a także inne badania, takie jak badanie radiologiczne, ultrasnograficzne lub rezonans magnetyczny oraz tomografię komputerową. Badania te mogą wykryć guzy lub inne nieprawidłowości związane z brakiem miesiączki

Leczenie

W wypadku braku miesiączki spowodowanego zaburzeniami czynności tarczycy lub innymi nieprawidłowościami endokrynologicznymi stosowana jest terapia hormonalna. Przy braku ewidentnych zastrzeżeń, zarówno w przypadkach pierwotnego jak i wtórnego braku miesiączki, lekarz może próbować wywołać krwawienie miesiączkowe, przepisując estrogen i progesteron - żeńskie hormony, kontrolujące cykl płciowy kobiety. U młodych kobiet, u których jajniki przestały pracować, bardzo ważne jest podawanie estrogenów (estrogenowa terapia zastępcza). Nawet jeśli nie wywoła ono wystąpienia miesiączki, to zapobiegnie osteoporozie i ścieńczeniu kości, które zazwyczaj rozwijają się po menopauzie, lecz mogą zdarzać się wcześniej, spowodowane przewlekłą niedomogą jajników. Jeśli brak miesiączki spowodowany jest obecnością guzów - konieczne jest leczenie operacyjne.