ABC Medycyny

(Moczenie łóżka; enureza) Moczenie nocne (enureza), polega na braku kontroli czynności pęcherza moczowego w czasie snu. W odniesieniu do dzieci, które nie ukończyły 6 lat, mówi się o moczeniu łóżka i na ogół nie uważa się go za odstępstwo od normy. Niektóre dzieci moczą sporadycznie łóżko aż do 10. roku życia. Zaburzenie to zdarza się częściej u chłopców i niewątpliwie ma podłoże genetyczne. W 1995 r. wykryto gen odpowiedzialny za jego występowanie. Niektórzy uważają, że przyczyną dolegliwości jest zbyt mała objętość pęcherza. Czasem także czynnik emocjonalny powoduje, że kontrolę nad pęcherzem traci dziecko, które już potrafiło nad nim panować. U dorosłych moczenie nocne jest na ogół objawem choroby, np. cukrzycy, przewlekłego zakażenia układu moczowego, zaburzeń strukturalnych lub neurologicznych. U starszych mężczyzn często przyczynia się do tego powiększenie gruczołu krokowego, czyli prostaty (s. 268). U starszych kobiet dolegliwość tę wywołuje nagły skurcz pęcherza z powodu niestabilności mięśnia wypieracza. Badania diagnostyczne Konieczne jest pełne badanie fizyczne, łącznie z ginekologicznym u kobiet i przezodbytniczym badaniem gruczołu krokowego u mężczyzn. Niezbędne są też badania: krwi i moczu, rentgenowskie oraz wziernikowanie pęcherza za pomocą wprowadzonego przez cewkę przyrządu zwanego cystoskopem, który umożliwia obejrzenie wnętrza pęcherza. Do innych badań należą: cystouretrogra-fia, polegająca na wypełnieniu pęcherza środkiem cieniującym, a następnie wykonaniu zdjęcia podczas oddawania moczu i po opróżnieniu pęcherza; badania neurologiczne; sprawdzanie napięcia zwieraczy; pomiar objętości pęcherza oraz kontrola jego zdolności do całkowitego opróżniania.

Leczenie

Dziecko, które już kontrolowało czynność pęcherza i nagle zaczęło ponownie moczyć się w nocy, wymaga tylko odpowiedniego poradnictwa. Jednakże moczenie nocne połączone z zakażeniem układu moczowego, mimowolne moczenie lub popuszczanie moczu w ciągu dnia oraz inne dolegliwości towarzyszące oddawaniu moczu, budzą zawsze podejrzenie obecności wady organicznej albo zaburzenia czynnościowego układu moczowego i wymagają przeprowadzenia badań specjalistycznych. Leki antycholinergiczne, blokujące niektóre impulsy nerwowe, jak flawoksat, oksybutynina lub imipramina, bywają stosowane w leczeniu moczenia nocnego u dzieci. Imipramina ma jednak wiele skutków ubocznych, a przyjęta w nadmiernej dawce, grozi śmiertelnym zatruciem. Obecnie więc dzieciom najczęściej przepisuje się desmopresynę - syntetyczny analog hormonu antydiuretycznego, w postaci kropli do nosa. Choroby gruczołu krokowego wymagają przyjmowania leków, a niekiedy zabiegu chirurgicznego. Jeśli przyczyną moczenia nocnego jest zbyt mała pojemność pęcherza, można ją zwiększyć za pomocą specjalnego balonu. W leczeniu dzieci skuteczne bywają ćwiczenia polegające na świadomym opóźnianiu oddania moczu. W przypadku osłabienia mięśni krocza niektórzy urolodzy zalecają stymulacje elektryczne dla zwiększenia ich napięcia i zapobiegania mimowolnemu oddawaniu moczu. Inne metody leczenia Biofeedback Technika ta może być pomocna, jeśli nietrzymanie moczu jest spowodowane nagłą koniecznością jego oddania. Ćwiczenie polega na wypełnieniu pęcherza (poprzez cewnik) jałową wodą. Monitorujące urządzenie elektryczne mierzy ciśnienie w pęcherzu i sygnalizuje, kiedy ulega on skurczowi, tak aby pacjent miał czas udać się do toalety. Trening wymaga na ogół tygodni, a nawet miesięcy. Ziołolecznictwo Uważa się, że wielokrotne żucie w ciągu dnia lasek cynamonu zmniejsza konieczność oddawania moczu w nocy. Innym uznawanym staroświeckim sposobem jest picie wyciągu z włókien kukurydzy tuż przed położeniem się do łóżka. Niektórzy zielarze zalecają też picie wywaru z liści borówki albo elkampanu. Homeopatia W leczeniu dzieci stosuje się gelsemium oraz belladonę. W celu wzmocnienia słabego mięśnia zwieracza pęcherza podaje się siarczan żelaza.