ABC Medycyny

(Wysokie ciśnienie tętnicze) Wysokie ciśnienie tętnicze krwi (nadciśnienie) pojawia się wtedy, gdy sita pochodząca z czynności skurczowej mięśnia sercowego działa na ściany tętnic o obniżonej elastyczności. Początkowo przebiega podstępnie i nie daje objawów aż do chwili osiągnięcia bardzo zaawansowanego i niebezpiecznego poziomu. Wtedy może powodować bóle głowy, zaburzenia świadomości, dzwonienie w uszach i przyspieszenie czynności serca. Jeżeli nie jest właściwie kontrolowane, może prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu lub niewydolności nerek. Wywołuje również uszkodzenie wzroku i innych narządów. U większości chorych przyczyna pozostaje nieznana i nadciśnienie jest określane jako pierwotne lub samoistne. Mniej więcej w 5% przypadków może wynikać z choroby nerek, z zaburzeń hormonalnych lub innych znanych czynników. Takie nadciśnienie określane jest jako wtórne. Znane są niektóre czynniki predysponujące do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Należą do nich: otyłość, rodzinne występowanie nadciśnienia lub udaru mózgu w młodym wieku. Dieta zawierająca dużo sodu może przyczyniać się do rozwoju nadciśnienia u osób z predyspozycją dziedziczną. Kobiety są mniej podatne na nadciśnienie niż mężczyźni, pomimo że ciąża i stosowanie doustnych leków antykoncepcyjnych zwiększają ryzyko jego rozwoju. Nadciśnienie najczęściej jest stwierdzane, dopiero podczas rutynowego badania lekarskiego lub w czasie wykonywania specjalnych badań przesiewowych. Ciśnienie krwi zwykle mierzone jest sfin-gomanometrem. Przyrząd ten składa się z mankietu, pompki i kolumny rtęciowej. Mankiet jest owijany wokół ramienia i wypełniany powietrzem. Celem pomiaru jest określenie ciśnienia koniecznego do zatrzymania przepływu krwi w tętnicy. W miarę zwiększania ciśnienia w mankiecie wzrasta wysokość słupka rtęci. Słuchając za pomocą stetoskopu przyłożonego poniżej mankietu lekarz albo pielęgniarka mogą szybko określić, kiedy przepływ zanika. Wtedy z mankietu wypuszcza się powietrze i obserwuje wysokość słupka rtęci w momencie usłyszenia pierwszego uderzenia serca. Określa on wysokość ciśnienia skurczowego, powstającego w momencie skurczu mięśnia sercowego. Niższe ciśnienie powoduje utrzymanie przepływu mimo założonego mankietu, co umożliwia wysłuchiwanie czynności serca. Ostatnie wysłuchane uderzenie serca określa ciśnienie rozkurczowe, powstające w momencie rozkurczu mięśnia sercowego, powodującego przepływ w żyłach. Przy wartościach ciśnienia 120/80, 120 określa ciśnienie skurczowe, a 80 ciśnienie rozkurczowe. Ciśnienie tętnicze jest zazwyczaj niższe w czasie snu, a najwyższe we wczesnych godzinach porannych. Gniew i stres podwyższają ciśnienie tętnicze, podobnie jak kofeina, nikotyna i alkohol. U osób dorosłych wartości ciśnienia tętniczego 120/80 mm Hg są uznawane za prawidłowe. Ciśnienie utrzymujące się na poziomie 140/90 lub wyższe uznawane jest za nadciśnienie. W celu rozpoznania ciśnienie tętnicze powinno być systematycznie mierzone przez kilka tygodni, chyba że początkowe ciśnienie jest niebezpiecznie wysokie, na przykład 160/110. W niektórych przypadkach może być zalecany ciągły, 24-godzinny pomiar ciśnienia tętniczego. Urządzenie mierzy i rejestruje wyniki pomiaru ciśnienia tętniczego w sposób ciągły. Jeżeli podejrzewamy wystąpienie powikłań nadciśnienia tętniczego, można wykonać dodatkowe badania, takie jak badanie radiologiczne klatki piersiowej lub elektro kardiogram

Leczenie

Leczenie zależy od przebiegu choroby i obecności powikłań. Łagodne i umiarkowane I nadciśnienie - wartości mieszczą się w przedziale 140-149/90-104 - jest początkowo leczone poprzez zmianę stylu życia. Gdy zmiana stylu życia nie wystarcza lub gdy nadciśnienie ma charakter ciężki lub umiarkowany z wartościami powyżej 160/105, zalecane są leki hipotensyjne. Chociaż prawie zawsze udaje się prawidłowo kontrolować ciśnienie tętnicze, nie ma jednego leku skutecznego u wszystkich chorych. Leczenie możemy prowadzić, wykorzystując jeden lub kilka leków. Wyróżniamy następujące grupy leków hipotensyjnych: Diuretyki (leki moczopędne) działają poprzez zwiększenie wydalania sodu i wody przez nerki, w rezultacie zmniejsza się całkowita objętość krwi krążącej. Diuretyki tiazydowe, np. hydrochlorotiazyd, stosuje się najczęściej, choć w niektórych przypadkach przepisywane są diuretyki pędowe, np. furosemid. Leki te oddziałują na część nerki nazywanej pętlą Henlego i działają silniej niż moczopędne tiazydy. Obie grupy leków moczopędnych mogą powodować takie działania niepożądane, jak senność, zawroty głowy, częstsze niż zwykle oddawanie moczu. Beta-adrenolityki (leki blokujące receptory beta-adrenergiczne, potocznie nazywane beta-blokerami) obniżają ciśnienie krwi poprzez zwolnienie czynności serca i zmniejszenie ilości krwi wyrzucanej w trakcie każdego skurczu serca. Najstarszy lek z tej grupy - propranolol - jest nadal szeroko stosowany. Ponadto stosuje się kilka nowych leków, takich jak np. atenolol, meto-prolol, nadolol i rymolol. Inhibitory (inhibitory enzymu konwertującego) obniżają ciśnienie krwi poprzez hamowanie wytwarzania angiotensyny II, czynnika, który kurcząc mięśniówkę.