ABC Medycyny

(Ostra lub przewlekła niewydolność nerek) Niewydolność nerek oznacza stan, w którym narządy te nie są zdolne usuwać z krwi i wydalać z moczem toksycznych produktów przemiany materii. Niezależnie od przyczyn niewydolność nerek dzielimy na ostrą i przewlekłą. Ostra niewydolność nerek występuje nagle, objawia się raptownym zmniejszeniem ilości wydalanego mączu i uogólnionym obrzękiem. Do objawów ostrzegawczych zalicza się niewytłumaczalny wzrost masy ciała (jeden lub kilka kilogramów dziennie), obrzęk twarzy, mdłości oraz znaczne osłabienie. W ciężkiej niewydolności nerek oddech miewa zapach moczu. Stan ten stanowi zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. U większości chorych czynność nerek może jednak wrócić do normy. U około 60% chorych ostra niewydolność nerek towarzyszy operacji chirurgicznej lub urazom przebiegającym ze wstrząsem. Do innych czynników, które ją wywołują, zalicza się ciężkie zakażenie nerek, odwodnienie, udar cieplny, zatrucia, rozległe oparzenia lub niewydolność innych narządów i układów. Ostra niewydolność nerek może być również następstwem powikłań ciąży, szczególnie zaś stanu przedrzucawkowego albo zatrucia ciążowego. Przewlekła niewydolność nerek rozwija się powoli i jest zazwyczaj nieodwracalna. We wczesnym okresie może przebiegać bezobawowo. Wraz z narastaniem niewydolności Rozpoznanie wymaga dokładnego fizycznego badania lekarskiego, badań moczu i krwi, badań rentgenowskich, skaningu nerek, a w niektórych wypadkach również biopsji nerki. Leczenie Niezależnie od rodzaju i przyczyny niewydolności nerek często konieczne jest wykonanie dializy w celu usunięcia nagromadzonych toksycznych produktów przemiany materii zwykle wydalanych z moczem. W ostrej niewydolności nerek leczenie choroby podstawowej zazwyczaj wpływa korzystnie na czynność narządów, co pozwala przerwać dializowanie. W przewlekłej niewydolności nerek dializy muszą być przeprowadzane przez całe życie, jeśli nie zostanie wykonany przeszczep nerki. Obecnie stosuje się dwa rodzaje dializoterapii: hemodializę i dializę śródotrzewnową. Hemodializa polega na filtrowaniu krwi przez półprzepuszczalną błonę sztucznej nerki. Przed dializą na górnej lub dolnej kończynie chorego wykonuje się podskórną przetokę tętniczo-żylną, a następnie za pomocą specjalnego cewnika wprowadzonego do tej przetoki łączy się krwiobieg pacjenta z aparaturą sztucznej nerki. Podczas dializy krew z tętnicy przepływa przez cewnik do sztucznej nerki, gdzie jest oczyszczana przez płyn dializujący, a potem z powrotem przetaczana do żyły chorego. W zależności od stopnia zaawansowania niewydo W dializie śródotrzewnowej jako błonę dializacyjną wykorzystuje się otrzewną. Przed przystąpieniem do dializowania przez niewielkie nacięcie powłok brzusznych do jamy otrzewnej wprowadza się na stałe miękki plastikowy cewnik. Podczas dializy jamę otrzewną wypełnia się specjalnym płynem, do którego przenikają toksyczne produkty przemiany materii. Następnie płyn ten wypuszcza się i natychmiast jamę otrzewną wypełnia świeżym płynem. Cykl taki powtarza się wielokrotnie. W dializie śródotrzewnowej stosuje się 3 różne modyfikacje. Pierwsza z nich to przerywana dializa śródotrzewnową, która trwa 10-14 godz. i wykonywana jest w szpitalu 3 razy w tygodniu. Druga to ciągła dializa śródotrzewnową, najczęściej wykonywana ambulatoryjnie. W modyfikacji tej jamę otrzewnową chorego wypełniają stale 2 litry płynu dializującego. Płyn ten wymienia się 3-4 razy dziennie. Wymiana płynu trwa 20-40 minut. W ostatnio wprowadzonej automatycznej dializie śródotrzewnowej cykle dializacyjne wykonywane są automatycznie podczas snu chorego. Lekarz regularnie musi kontrolować stężenie fosforanów, potasu i innych elektrolitów we krwi chorego, ponieważ niewydolność nerek wywołuje zmiany ich stężenia. Niewydolność nerek zwiększa ryzyko występowania niedokrwistości, stąd konieczne jest częste badanie krwi i w razie potrzeby leczenie erytropoetyną, hormonem wytwarzanym przez zdrowe nerki, który pobudza szpik kostny do wytwarzania krwinek czerwonych.