ABC Medycyny

(Zastoinowa niewydolność serca) Niewydolność serca oznacza jego niezdolność do pompowania takiej ilości krwi, która zapewnia odpowiednie dotlenienie tkanek i zaopatrzenie ich w składniki odżywcze. Niewydolność krążenia powoduje również gromadzenie się w tkankach zbędnych produktów przemian metabolicznych. W miarę postępu choroby krew może zalegać w krążeniu płucnym, doprowadzając do obrzęku płuc. W początkowym okresie choroby człowiek często budzi się w nocy z uczuciem duszności, która zmniejsza się po przyjęciu pozycji siedzącej z opuszczonymi nogami. Inne objawy niewydolności krążenia to: obrzęk stóp i okolicy kostek, spłycenie i przyspieszenie oddechu, sinica warg i paznokci, kaszel z odkrztuszaniem plwociny z domieszką krwi i narastające osłabienie. Niewydolność serca może być spowodowana zwężeniem naczyń wieńcowych, chorobami mięśnia sercowego, wadami zastawkowymi serca lub wysokim ciśnieniem tętniczym krwi. Może być również skutkiem zawału mięśnia sercowego lub wrodzonej wady serca. W Polsce w roku 1996 zarejestrowano 46 277 zgonów z powodu niedokrwiennej choroby serca i choroby nadciśnieniowej. Badania diagnostyczne Lekarz, używając stetoskopu, może stwierdzić zmiany osłuchowe nad płucami, określane jako trzeszczenia. Wskazują one na nadmiar płynu w krążeniu płucnym. Pojawiać się też mogą zmiany osłuchowe spowodowane nieprawidłową czynnością serca i zastawek. Zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej może wykazać powiększenie sylwetki serca, a badanie elektrokardiograficzne pozwala uzyskać dane o elektrycznej czynności serca. Konieczne mogą być dodatkowe badania, np. badanie echokardiograficzne, wykonane techniką ultrasonograficzną, angiografia izotopowa, podczas której rejestruje się przedostawanie podanego dożylnie promieniotwórczego izotopu do serca, oraz cewnikowanie serca, polegające na wprowadzeniu poprzez naczynia tętnicze lub żylne cienkich cewników do jamy serca, aby ustalić ewentualne miejsce zwężenia naczyń wieńcowych.

Leczenie

Glikozydy naparstnicy, najstarsze leki nasercowe, stosuje się często w celu zwiększenia kurczliwości mięśnia sercowego. Leki moczopędne podaje się, aby zwiększyć wydalanie nadmiaru płynu przez nerki. Lekiem z wyboru mogą być inhibitory enzymu konwertującego (ACE), które rozszerzają drobne naczynia obwodowe. Przykładem jest kaptopryl i enalapryl. W miarę możliwości powinna być leczona przyczyna prowadząca do niewydolności mięśnia sercowego (np. dużą poprawę może przynieść obniżenie ciśnienia tętniczego). Leczenie chirurgiczne jest stosowane we wrodzonych wadach serca lub wadach zastawek. W szczególnie ciężkich przypadkach można wykonać przeszczepienie serca. Inne metody leczenia Terapia alternatywna może wspomagać działania lekarzy i być dodatkiem do leczenia farmakologicznego. Ćwiczenia fizyczne Aby poprawić stan krążenia, zwiększyć wydolność fizyczną i zdolność wykorzystywania tlenu przez organizm, zwykle zaleca się umiarkowany wysiłek, np. spacer lub jazdę na cykloergometrze przez 15-30 min 3-4 razy w tygodniu. Ziołolecznictwo Uważa się, że cebula i czosnek wzmacniają serce. Podobnie działają np. lucerna i płatki róży. Dla wzmocnienia mięśnia sercowego stosuje się też m.in.: ziele serdecznika, kwiatostan i owoc głogu, korzeń lubczyku. Medycyna chińska stosuje leki złożone, np.: Tianwang Buxindan, Shu Guan Pian, zaś medycyna tybetańska m.in.: Agar 8, Tsowo 8, Dongtse Ar 8. Uwaga: Chociaż glikozydy naparstnicy uzyskiwane są z roślin, używaj ich tylko w postaci dostępnych w sprzedaży leków. Homeopatia Dość często stosowana jest Amica D12 oraz złote krople. Leczenie dietą Dietetycy zalecają stosowanie diety niskosodowej w celu zmniejszenia zatrzymywania płynów. Niektórzy uważają też za wskazane przyjmowanie witaminy E, żeby przeciwdziałać nasileniu choroby wieńcowej, jednej z przyczyn niewydolności serca. Produkty zawierające dużą ilość potasu, pełne ziarna zbóż, rośliny strączkowe, banany, pomidory oraz inne świeże warzywa i owoce, są zalecane pacjentom stosującym leki moczopędne, ponieważ niektóre z nich mogą zwiększać wydalanie potasu. Joga i medytacja Ponieważ stres niekiedy nasila niewydolność serca, joga, medytacja i inne metody relaksacyjne mogą wspomóc leczenie. Ćwiczenia jogi, szczególnie ćwiczenia oddechowe, mogą pomóc w opanowaniu niepokoju wynikającego z duszności.