ABC Medycyny

Nowotwory złośliwe nerek nie występują często. W 1994 r. w Polsce zanotowano 3394 nowe przypadki raka nerki. Dwukrotnie częściej chorują na nie mężczyźni niż kobiety. Jest wiele rodzajów nowotworów nerek, ale najczęstszymi są: Rak komórek nerkowych - rozwija się z komórek nefronów, czyli struktur filtrujących nerek. Stanowi około 85% wszystkich nowotworów nerki i może wystąpić w każdym wieku, jednak najczęściej dotyczy osób między 40. a 60. rokiem życia. Rak miedniczki nerkowej - rozwija się w centralnej części nerki i często przechodzi na moczowód, czyli przewód, przez który mocz spływa do pęcherza moczowego. Guz Wilmsa - jest rzadkim nowotworem złośliwym występującym tylko u dzieci, zwykle poniżej 5. roku życia. Daje często przerzuty do innych narządów jamy brzusznej. Rozwija się w postaci szybko rosnącego dużego guza. Niekiedy towarzyszy mu niewielka gorączka, spadek ciężaru ciała, osłabienie i inne objawy ogólne. Początkowe objawy raka są nikłe i mało specyficzne. W miarę postępu choroby pojawiają się stałe bóle w okolicy lędźwiowej, krew w moczu, utrata masy ciała, osłabienie i złe samopoczucie. Przyczyna większości nowotworów nerek jest nieznana, chociaż uważa się, że mogą mieć znaczenie czynniki dziedziczne. Ryzyko zachorowania zwiększa palenie papierosów i kontakt z azbestem. Znacznie częściej raka nerki rozpoznaje się u ludzi po długotrwałej dializie nerkowej. Badania diagnostyczne Wskazaniem do przeprowadzenia badań powinno być pojawienie się krwi w moczu, zwłaszcza u ludzi starszych. Obecnie najpewniejszą metodą diagnostyczną jest tomografia komputerowa jamy brzusznej. W przeszłości taką metodą była pielografia, badanie rentgenowskie nerek po podaniu dożylnym roztworu jodu. Czasami nadal zleca się pielografię z angiografią, czyli badaniem rentgenowskim naczyń krwionośnych nerek po podaniu środka cieniującego. Szczególnie pomocne w różnicowaniu między guzem a torbielą nerki jest badanie ultrasonograficzne. Po rozpoznaniu guza nerki konieczna jest biopsja. W przypadku rozpoznania raka nerki należy przeprowadzić dodatkowe badania przeglądowe, umożliwiające ocenę jego zaawansowania. W około 1/3 przypadków raka nerki już w okresie rozpoznania choroby stwierdza się przerzuty. Badania diagnostyczne umożliwiające rozpoznanie guza Wilmsa u dzieci są w zasadzie takie same jak u dorosłych z guzem nerki, przy czym przeprowadza sieje zwykle w szpitalu. Nowotwór ten daje często przerzuty do płuc, wątroby i nadnerczy; ich rozpoznanie wymaga specjalnych badań.

Leczenie

Chirurgiczne usunięcie nerki (nefrektomia radykalna) polega na wycięciu nerki wraz z otaczającą tkanką tłuszczową, nadnerczami i okolicznymi węzłami chłonnymi. W 3-5% przypadków rak występuje w obu nerkach, co wymaga ich usunięcia i późniejszej dializy, która musi być przeprowadzana przed ewentualnym przeszczepem. W przypadkach nieoperacyjnego lub przerzutowego raka nerki stosowana jest chemioterapia, ale poprawę uzyskuje się u około 10% leczonych. Mało skuteczne jest również leczenie promieniami. Stosuje się je w przypadkach przerzutów do kości lub mózgu jako leczenie paliatywne, czyli objawowe. Immunoterapia to metoda polegająca na stosowaniu środków pobudzających układ immunologiczny do walki z nowotworem; jej skuteczność jest wciąż przedmiotem badań. Niekiedy, z nieznanej przyczyny, po usunięciu guza nerki obserwowano cofanie się ognisk przerzutowych, choć dotyczyło to zaledwie kilku procent chorych. Obecnie rozsianego raka nerki nie leczy się operacyjnie. W przeciwieństwie do raka nerki u dorosłych, guzy Wilmsa u dzieci są nowotworami, które często można całkowicie wyleczyć chirurgicznie i lekami chemicznymi. 80-90% dzieci przeżywa 2 lata, a wiele z nich jest trwale wyleczonych. Obecnie po wielolekowym leczeniu chemicznym, skojarzonym z operacją, a niekiedy również z radioterapią, uzyskuje się ponad 90% trwałych wyleczeń. Im młodsze jest dziecko w momencie rozpoznania choroby, tym większe są szanse na trwałe wyleczenie. Inne metody leczenia Wizualizacja Rak nerki reaguje niekiedy na środki i sposoby usprawniające układ immunologiczny, tak więc stosowanie tych technik może być zasadne. W celu zmniejszenia stresu łączy sieje czasem z jogą. Leczenie dietą Nie ma ono wpływu na przebieg raka nerki, jednak u ludzi z kamicą nerkową może zmniejszyć ryzyko zachorowania (zob. s. 167). Ziołolecznictwo Tylko doświadczony lekarz zielarz, lekarz medycyny chińskiej, tybetańskiej czy ajurwedyjskiej może indywidualnie dobrać leki ziołowe w porozumieniu z prowadzącym pacjenta lekarzem onkologiem, zorientowanym w korzyściach płynących z łączenia różnych programów leczenia. Samoleczenie Ważne jest powstrzymywanie się od palenia tytoniu. Przy pracach ze szkodliwymi chemikaliami lub gazami należy nosić maskę ochronną. Ludzie z wrodzonymi wadami nerek i układu moczowego muszą często poddawać się badaniom kontrolnym. Inne przyczyny objawów charakterystycznych dla raka nerek Ból w okolicy lędźwiowej, krew w moczu i inne objawy mogą występować przy zapaleniu nerek i innych infekcjach, a także stanach zapalnych pęcherza moczowego i dróg moczowych.