Obrzęki
(Naczyniowe, limfatyczne) Obrzęk powstaje wtedy, gdy w tkankach dochodzi do nieprawidłowego nagromadzenia płynu surowiczego. Obrzęki mogą być zlokalizowane, np. w jamie brzusznej (taki obrzęk nosi nazwę wodobrzusza i pojawiać się może w przebiegu chorób wątroby lub chorób nowotworowych), lub uogólnione (pojawiają się w wielu miejscach organizmu i powstają w przebiegu innych schorzeń, np. postępującej niewydolności nerek). We wczesnej fazie obrzęki uogólnione mogą być niewidoczne. Obrzęki mogą być wywoływane przez niektóre hormony (np. obrzęki u kobiet w czasie ciąży i w okresie napięcia przedmiesiączkowego). Powstają one również w przebiegu niewydolności mięśnia sercowego, zaawansowanej niewydolności nerek, niedożywieniu i chorobach tarczycy. Badania diagnostyczne Celem badań diagnostycznych jest wykrycie schorzenia, któremu obrzęki towarzyszą. Biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego i wyniki badania fizycznego, lekarz zwraca szczególną uwagę na lokalizację i charakter obrzęków. Nalana twarz i uogólnione obrzęki mogą sugerować niewydolność nerek. Obrzęki kończyn dolnych w połączeniu z dusznością i łatwym męczeniem się występują w zastoinowej niewydolności mięśnia sercowego. Obrzęk ograniczony do jednej kończyny, górnej lub dolnej, występuje wtedy, gdy dochodzi do zablokowania naczyń limfatycznych (obrzęk limfatyczny). Lekarz może także zlecić badania laboratoryjne, radiologiczne i inne w celu potwierdzenia rozpoznania
Leczenie
Leczenie obrzęków zależy od choroby, której towarzyszą, na ogół jednak podstawę kuracji stanowią leki moczopędne (diuretyki), zwane lekami odwadniającymi. Na przykład leki moczopędne w połączeniu z naparstnicą, lekiem nasercowym zwalniającym czynność serca i wzmacniającym siłę jego skurczu, podawane są w obrzękach przy niewydolności mięśnia sercowego. Stosując tę kurację należy zwrócić szczególną uwagę na dawkowanie naparstnicy. Leczenie samymi diuretykami może być wystarczające w zmniejszaniu obrzęków we wczesnej fazie niewydolności nerek. Ale w tym zespole chorobowym terapia jest zwykle skojarzona, ponieważ chory może wymagać także dializowania, a w ciężkich przypadkach nawet przeszczepienia nerki. Leki antyhistaminowe, takie jak difenhy-dramina, mogą zmniejszać obrzęki alergiczne. W przebiegu wstrząsu anafilaktycznego, charakteryzującego się obrzękami uogólnionymi, może dojść do zablokowania dróg oddechowych i wówczas lekami z wyboru są kortykosteroidy. Czasami płyn gromadzący się w jamie brzusznej (np. w przebiegu chorób wątroby czy raka jajnika) usuwa się przez nakłucie specjalną igłą. Inne metody leczenia Leczenie alternatywne może być stosowane tylko po konsultacji z lekarzem. Ziołolecznictwo Dr William Withering, lekarz praktykujący w XVIII w, zauważył, że liście naparstnicy zmniejszają obrzęki. Od tej pory naparstnica (Digitalis) stała się podstawowym lekiem nasercowym, a jej syntetyczna postać należy dziś do najskuteczniej działających leków przy niewydolności mięśnia sercowego. Nie powinno się jednak nigdy przygotowywać leku samodzielnie, ponieważ zastosowanie zbyt dużej dawki naparstnicy jest śmiertelne. Zielarze polecają bezpieczniej działającą mącznicę lekarską w tabletkach (1-3 kapsułek dziennie) lub herbatkę z łyżeczki suchego zioła zaparzonego w filiżance gorącej wody. Moczopędnie m.in.: ziele skrzypu polnego, liść brzozy; ponadto zioła dobrane stosownie do choroby zasadniczej. Homeopatia Obrzęki uczuleniowe: Apis mellifica D6; Obrzęki z wysoką gorączką: Aconitum napellus D12. Leczenie dietą Zaleca się ograniczenie spożywania soli kuchennej. W zależności od choroby, której obrzęki towarzyszą, można również wprowadzać inne ograniczenia dietetyczne (np. w niewydolności nerek stosuje się dietę niskotłuszczową i nisko-białkową). Takim chorym dietetyk powinien przygotować odpowiedni skład poszczególnych posiłków. Tai chi i joga Łagodne ćwiczenia pomagają zmniejszyć obrzęki limfatyczne kończyn górnych i dolnych. Samoleczenie Staraj się utrzymać masę ciała odpowiednią dla twojego wieku i wzrostu, gdy masz obrzęki kończyn dolnych, próbuj odpoczywać kilka razy dzienne, unosząc kończyny powyżej poziomu serca; możesz zakładać także pończochy elastyczne, aby zapobiec obrzękowi kończyny górnej po mastektomii, wykonuj ćwiczenia, śpij w pozycji półsiedzącej, aby zmniejszyć zastój płuc, nie używaj alkoholu albo znacznie ogranicz jego spożycie, obrzęki powiek mogą świadczyć o uczuleniu na stosowane kosmetyki; spróbuj je zmienić; przykładaj na obrzęknięte powieki zimne okłady lub okłady z herbaty.