ABC Medycyny

Choroba Parkinsona, inaczej nazywana parkinsonizmem lub drżączką poraźną (paralysis agitans), to schorzenie mózgu objawiające się stopniowo postępującą sztywnością mięśni, rytmicznym drżeniem oraz zaburzeniami chodu i równowagi. Przyczyna choroby nie jest znana, nie ma też skutecznej metody leczenia, która gwarantowałaby wyzdrowienie. Pierwsze objawy występują zazwyczaj między 50. a 65. rokiem życia. W chorobie tej dochodzi do obumierania komórek zawierających barwnik zwany melaniną (ten sam, który nadaje barwę skórze). W parkinsonizmie zmniejsza się w mózgu stężenie dopaminy - związku chemicznego przekazującego informacje między komór-kami nerwowymi, wskutek czego występują charakterystyczne objawy choroby. Początkowo pacjent może zauważyć jedynie dyskretne drżenie ręki lub nogi albo mieć uczucie zesztywnienia mięśni, utrudniającego sprawne wykonywanie ruchów. Często wczesnymi objawami są też: zubożenie mimiki twarzy, wyrażające się w jej maskowatości, oraz spowolnienie i zniekształcenie mowy. W miarę postępu choroby drżenie się nasila, ruchy sprawiają coraz większą trudność, pacjent może chodzić je-dynie małymi, drobnymi kroczkami. Otępienie występuje u 1/3 chorych. Badania diagnostyczne Lekarz wykonuje dokładne badanie neurologiczne, analizując charakterystyczne drżenie, chód drobnymi kroczkami, zaburzenia równowagi i postawy. Bada także odruchy, siłę mięśni, ocenia stan psychiczny i możliwości intelektualne pacjenta pod kątem ewentualnego otępienia. Zleca też często przeprowadzenie podstawowych badań biochemicznych krwi, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego głowy.

Leczenie

W początkowym okresie choroby, przy nie-wielkim nasileniu objawów, można nawet wstrzymać się od leczenia. Potem jednak, w miarę narastania objawów, podaje się leki przeciwcholinergiczne, które prawdo-podobnie zmniejszają zaburzenia biochemiczne związane z niedoborem dopaminy w mózgu. Preparaty te trzeba przyjmować w małych dawkach, gdyż w większych powodują takie niepożądane skutki, jak suchość w ustach i zaparcia. Preparaty blokujące receptory beta-adrenergiczne, np. propranolol, mogą łagodzić drżenie. Wraz z postępem choroby rozpoczyna się leczenie preparatami zwiększającymi stężenie dopaminy w mózgu. Sama dopamina nie może być podawana jako lek, ale amantadyna stymuluje jej uwalnianie z zakończeń nerwowych. Również lewodopa - lek przyjmowany doustnie, ulega w organizmie przemianie w dopaminę. Niestety, początkowo bardzo duża skuteczność lewodopy stopniowo maleje, a w razie leczenia dużymi jej dawkami wy-stępują niepożądane objawy uboczne, takie jak nudności, wymioty i zaburzenia rytmu serca. Podawanie lewodopy łącznie z karbidopą lub selegiliną umożliwia zmniejszenie dawek lewodopy i tym samym złagodzenie skutków ubocznych. Mniej dokuczliwe objawy niepożądane daje także karbidopa o opóźnionym działaniu - Sinemet CR. Lekami, które mogą wspomagać działanie lewodopy, są: benztropina, bromokryptyna oraz pergolid. W wyjątkowych przypadkach rozważa się neurochirurgiczne leczenie choroby Parkinsona. Nową metodą leczenia choroby Parkinsona jest wszczepianie do mózgu komórek płodowych wytwarzających dopaminę - za-bieg budzący bardzo wiele kontrowersji, m.in. natury moralnej, ponieważ do prze-szczepu używa się materiału z płodów ludzkich uzyskanych podczas aborcji. Inne metody leczenia Metody alternatywne bywają przydatne jako zwiększające skuteczność leczenia konwencjonalnego. Medytacja Stany stresu i napięcia emocjonalnego nasilają objawy parkinsonizmu, dlatego wszelkie metody relaksacyjne mają korzystny wpływ na objawy choroby. Łącze-nie metod jogi, medytacji i tai chi może zmniejszać sztywność mięśni i zwiększać sprawność ruchów. Leczenie dietą Wyniki niektórych badań naukowych sugerują, że w chorobie Parkinsona korzystne bywa ograniczenie ilości spożywanego białka. Terapia zajęciowa i rehabilitacja ruchowa Odpowiednio wyszkoleni terapeuci uczą pacjentów, w jaki sposób radzić sobie z czynnościami dnia codziennego. Prezentowane ćwiczenia chorzy mogą wykonywać potem sami w domu. Samoleczenie Mimo że choroba Parkinsona jest postępującym, nieuleczalnym schorzeniem, pacjent może żyć aktywnie przez wiele lat, a stosowane leki znacznie ułatwiają mu funkcjonowanie. Ważne jest także optymistyczne, pozytywne nastawienie chorego. Inne przyczyny objawów parkinsonizmu Objawy podobne do występujących w chorobie Parkinsona zdarzają się u pacjentów przewlekle leczonych środkami psychotropowymi. Ciężkie zespoły parkinsonowskie obserwowano też u narkomanów, którzy wstrzykiwali sobie heroinę zanieczyszczoną MPTP, substancją powstającą wskutek nie-właściwej produkcji tego narkotyku.