ABC Medycyny

Rak jajników znajduje się na 1. miejscu jako przyczyna zgonu z powodu nowotworów złośliwych narządu rodnego kobiety. W Polsce w 1994 r. rozpoznano 2876 przypadków i zarejestrowano 1794 zgony. Przyczyna choroby jest nieznana, ale uważa się, że mogą mieć znaczenie czynniki genetyczne, ponieważ niekiedy rak ten występuje rodzinnie. Może rozwinąć się w każdym wieku, ale występuje znacznie częściej u kobiet po menopauzie. Nieco bardziej narażone są kobiety, które nigdy nie rodziły, znacznie rzadziej zaś rozpoznaje się go u kobiet przyjmujących leki antykoncepcyjne. Rak jajników we wczesnym okresie rozwoju nie daje żadnych objawów, a/e w miarę rozwoju choroby mogą wystąpić niejasne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i wzdęcia. Często występuje powiększenie obwodu brzucha, bóle i utrata masy ciała. Rzadko obserwuje się krwawienia z dróg rodnych. Badania diagnostyczne Kobiety powyżej 40. roku życia powinny być badane ginekologicznie co rok lub co 2 lata, ze szczególnym uwzględnieniem jajników, ponieważ każde ich powiększenie należy traktować jako podejrzane. W takich przypadkach zaleca się badanie ultrasonograficzne, które pozwala stwierdzić istnienie guza. Pomocne w ustaleniu rozpoznania jest badanie krwi przy użyciu monoklonalnych przeciwciał, gdyż może ono wykazać obecność specyficznych substancji, tzw. znaczników (markerów) nowotworowych. Ostateczne rozpoznanie uzyskuje się po badaniu mikroskopowym wycinków z guza. Można je pobrać w czasie operacji otwarcia jamy brzusznej (laparotomia) lub laparoskopii. Przy tym zabiegu poprzez małe nacięcie w okolicy pępka wprowadza się do miednicy małej urządzenie optyczne, co pozwala ocenić stan jajników i pobrać wycinek. Jeśli badanie to potwierdzi rozpoznanie raka, wykonuje się kolejne badania w celu wykrycia ewentualnych przerzutów. Są to: badanie radiologiczne płuc, tomografia komputerowa jamy brzusznej i badanie przeglądowe kośćca

Leczenie

Pierwszym etapem leczenia jest zwykle operacyjne usunięcie jednego lub obu jajników. Jedynie u młodych kobiet, u których rak ograniczony jest do jednego jajnika i jest mikroskopowo rakiem o określonych cechach, można wykonać jednostronne usunięcie przydatków. Zazwyczaj jednak usuwa się oba jajniki, jajowody, macicę i okoliczne węzły chłonne. Najczęściej stosowanym leczeniem pooperacyjnym jest chemioterapia. Polega ona na dożylnym podawaniu leków przeciwnowotworowych co 3-4 tygodnie przez 6-8 miesięcy. Obecnie rzadko stosuje się chemioterapię dootrzewnową. U kobiet młodszych, przed menopauzą, po operacyjnym usunięciu jajników następuje menopauzą, a objawy przekwitania z uderzeniami gorąca do głowy mogą być bardziej nasilone niż w fizjologicznym wygasaniu czynności jajników. W takich przypadkach stosuje się terapię hormonalną, w której, oprócz innych leków, podaje się również estrogeny, jeśli nie są przeciwwskazane. Inne metody leczenia Rak jajników wymaga zawsze szybkiego leczenia podstawowego, operacyjnego i ewentualnie chemioterapii, a leczenie alternatywne może być stosowane dodatkowo. Poza medytacją, wizualizacją i autohipnozą stosuje się też inne metody walki z bólem: Ziołolecznictwo Tylko doświadczony lekarz zielarz, lekarz medycyny chińskiej, tybetańskiej czy ajurwedyjskiej może indywidualnie dobrać leki ziołowe w porozumieniu z prowadzącym pacjenta lekarzem onkologiem, zorientowanym w korzyściach płynących z łączenia różnych programów leczenia. Leczenie dietą Tak jak w wielu nowotworach złośliwych, również w raku jajnika odżywianie może mieć znaczenie w zapobieganiu chorobie. W szczególności witaminy A, C i E, działające jak przeciwutleniacze, i betakaroten mają rzekomo zapobiegać ujawnianiu się w komórkach tych cech genetycznych, które decydują o rozwoju raka. Duże dawki witaminy A i C oraz betakarotenu zawarte są w owocach cytrusowych i warzywach ciemnozielonych, takich jak brokuły, kapusta, brukselka i kalafior. Bogate w witaminę E są ziarna zbóż, olejki warzywne, warzywa zielone i żółtka jajek. Samoleczenie Jak już wspomniano, operacyjne usunięcie jajników powoduje natychmiastową meno-pauzę. Jeśli przyjmowanie estrogenów jest niemożliwe, trzeba zapoznać się z innymi sposobami łagodzącymi objawy przekwitania. W przypadku potów nocnych należy spać w chłodnym pokoju, używać lekkiego przykrycia i przed snem kąpać się w letniej wodzie, (zob. s. 190). Dolegliwości w czasie chemioterapii pomagają łagodzić takie metody, jak autohipnozą, wizualizacja i medytacja. Szczególnie dotyczy to takich objawów ubocznych, jak wymioty i nudności. Należy prowadzić wypoczynkowy tryb życia, ale nie unikać całkowicie wysiłku fizycznego, którym może być chociażby codzienny krótki spacer. Należy zastanowić się nad uczestnictwem w grupach wsparcia dla chorych na raka jajnika. Poczucie wspólnoty losu z innymi chorymi i możliwość podzielenia się z nimi własnymi doświadczeniami pomaga pacjentkom. Inne przyczyny dolegliwości w miednicy mniejszej Najczęściej bóle brzucha i niejasne dolegliwości w miednicy mniejszej wywołują schorzenia przewodu pokarmowego, poczynając od niestrawności, a kończąc na raku. Powiększenie jajników, częściej niż z powodu raka, wywołują procesy łagodne, jakimi są torbiele.