Rak piersi
Rak piersi jest w Stanach Zjednoczonych najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet i zajmuje drugie (po raku płuca) miejsce wśród przyczyn ich zgonów z powodu raka. Uważa się, że obecnie na tę chorobę zapadnie 1 na 9 kobiet amerykańskich w porównaniu z 1 na 17 w roku 1950. Nie ma pewności, czy wzrost zachorowalności jest rzeczywisty, czy też powszechne wykonywanie mammografii i rosnąca wiedza na temat tej choroby sprawiają, iż wykrywa sieją obecnie o wiele częściej. Również w Polsce rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym rozpoznawanym u kobiet i najczęstszą przyczyną ich zgonów z powodu raka. W 1994 r. na raka piersi zachorowało w Polsce 8458 kobiet, a zmarto 4449. Ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta z wiekiem kobiety, zwłaszcza po meno-pauzie. Jest ono większe u kobiet, które pierwsze dziecko urodziły po 30. roku życia lub bezdzietnych, a także u tych, które chorowały już na raka jednej piersi, wcześnie rozpoczynały miesiączkowanie lub późno przeszły menopauzę. Częściej chorują także kobiety, których siostra lub matka chorowały na raka piersi przed okresem menopauzy. Wyniki niektórych badań wskazują na związek raka piersi ze stosowaniem diety bogatotłuszczowej, chociaż inne badania wskazują na zależność odwrotną. Onkolodzy podkreślają jednak, że około 70% przypadków raka występuje u kobiet, u których nie stwierdza się żadnych cech zwiększonego ryzyka. Bardzo rzadko rak piersi występuje u mężczyzn, stanowiąc mniej niż 5% wszystkich przypadków raka piersi. Badania diagnostyczne Najważniejszym czynnikiem, wpływającym na możliwość całkowitego wyleczenia (wczesny, zlokalizowany nowotwór jest uleczalny u ponad 90% chorych), jest wczesne rozpoznanie. Wszystkie kobiety, od 20. roku życia poczynając, powinny przynajmniej raz w miesiącu dokonywać samokontroli, czyli badać własne piersi. Chociaż ponad 80% guzków piersi czy stwardnień wykrytych przez kobiety w czasie samokontroli to procesy łagodne, to około 85% przypadków raka piersi na początku zauważają one same. Kobiety w wieku 20-40 lat powinny być badane przez lekarza co 3 lata, natomiast kobiety starsze co rok. Nie ma wśród specjalistów zgody w kwestii, kiedy kobiety powinny rozpoczynać regularne badania mammograficzne. Na przykład Narodowy Instytut Raka w Stanach Zjednoczonych poleca coroczne mammografie od 50. roku życia, ale wielu onkologów uważa, że badanie to należy rozpoczynać już od 40. roku życia. Nie ma natomiast wątpliwości, że mammografiajest najbardziej skuteczną metodą wykrywania wczesnego raka piersi u kobiet powyżej 50. roku życia. Pozwala ona na lokalizację zwapnień w obrębie sutka, które są częstym objawem raka w okresie, kiedy guzek jest mały i nie może go wykryć ani sama kobieta, ani lekarz. U kobiet młodszych mammografia nie jest tak skuteczna, ponieważ bardziej zbite i guzkowate utkanie gruczołu sutkowego utrudnia odróżnienie tkanki prawidłowej od zmienionej.
Leczenie
Leczenie chirurgiczne Zależy od rodzaju i zaawansowania raka, ale jest najważniejszą metodą leczenia w większości przypadków. Większość przeprowadzanych obecnie operacji to zabiegi mniej okaleczające niż mastektomia radykalna (całkowite usunięcie piersi), która była operacją standardową do lat siedemdziesiątych. Wykonuje się następujące operacje raka piersi: Mastektomia rozszerzona radykalna Polega na usunięciu piersi, węzłów chłonnych pachy i mięśni ściany klatki piersiowej. Tę rzadko obecnie wykonywaną operację przeprowadza się u kobiet z dużymi, słabo ruchomymi w stosunku do klatki piersiowej guzami lub guzami naciekającymi mięsień piersiowy. Jeżeli zajęte są również węzły chłonne położone w klatce piersiowej, one także są usuwane. Polega na usunięciu piersi, węzłów chłonnych pachy i niekiedy części mięśnia piersiowego. Objętość tkanek usuwanych z dołu pachowego zależy od zaawansowania choroby. Jest to najczęstszy zabieg u chorych na raka piersi. Mastektomia całkowita lub prosta jest całkowitym usunięciem gruczołu sutkowego z jego odgałęzieniem w kierunku dołu pachowego. Węzły chłonne nie są usuwane. Uzupełnieniem tej operacji jest zwykle leczenie napromienianiem. Mastektomia podskórna Polega na usunięciu gruczołu piersiowego poprzez nacięcie skóry. Pod skórę, którą pozostawia się wraz z brodawką sutkową, zwykle wprowadza się protezę piersi. Ponieważ mastektomia podskórna nie gwarantuje usunięcia całej tkanki nowotworowej, a efekty kosmetyczne nie zawsze są zadowalające, wykonuje sieją rzadko. Mastektomia częściowa lub tumorektomia Jest to operacja polegająca na usunięciu całego guza nowotworowego wraz z marginesem zdrowej tkanki oraz pobraniem również kilku węzłów chłonnych do badania mikroskopowego. Po takiej operacji stosuje się zazwyczaj leczenie promieniami. Mastektomia profilaktyczna lub prewencyjna Profilaktycznemu usunięciu piersi poddają się kobiety zagrożone rakiem piersi i obciążone tą świadomością w takim stopniu, że wpływa to na ich stan psychiczny. Rekonstrukcje piersi to zabiegi wykonywane zwykle przez chirurgów plastycznych bezpośrednio po operacji lub częściej po wygojeniu się blizny. Jeżeli druga pierś jest znacznie większa, to przy rekonstrukcji - albo jako następną operację - wykonuje się zabieg zmniejszający. W przeszłości protezy piersi wykonywane były z żelu silikonowego. Ponieważ nie wiadomo, czy jest on całkowicie bezpieczny, obecnie częściej używa się protez wypełnionych roztworem fizjologicznym soli lub przeprowadza bardziej rozległe operacje z wszczepieniem tkanki tłuszczowej pobranej z pośladków lub innych okolic ciała.