ABC Medycyny

Rak tarczycy jest najczęstszym nowotworem złośliwym układu endokrynnego, czyli produkującego hormony. Występuje jednak rzadko, w Polsce w 1994 r. zanotowano 836 zachorowań. Tarczyca, gruczoł o kształcie motyla, którego 2 płaty położone są przed tchawicą w dolnym odcinku szyi, wytwarza hormony regulujące metabolizm. Gruczoł tarczycy jest bardzo wrażliwy na promieniowanie, zwłaszcza gdy ekspozycja dotyczy osób w wieku poniżej 21 lat. Stwierdzono, że na raka tarczycy zachorowało 10% osób, które jako dzieci leczone były promieniami z powodu powiększenia grasicy, przewlekłych stanów zapalnych migdałków podniebien-nych, a nawet trądziku. Obecnie te metody leczenia nie są już stosowane. Na raka tarczycy chorują częściej ludzie narażeni na promieniowanie przypadkowo. Przykładem mogą być mieszkańcy Wysp Marshalla, narażeni na działanie promieniowania po próbnym wybuchu bomby atomowej na atolu Bikini w 1954 r. Z niepoznanych powodów przebieg raka tarczycy różni się wyraźnie w zależności od wieku chorych. Kiedy nowotwór występuje u mężczyzn poniżej 40. roku życia i kobiet poniżej 50., jego przebieg rzadko prowadzi do śmierci, nawet jeśli rozpoznawany jest w okresie dużego zaawansowania. Natomiast nowotwór rozpoznany powyżej 50. roku życia rokuje bardzo źle, ponieważ jest opomy na leczenie i szybko postępuje. Rak tarczycy najczęściej objawia się zgrubieniem lub guzkiem wyczuwalnym przy obmacywaniu gruczołu przez lekarza. Niekiedy pierwszym objawem mogą być powiększone węzły chłonne szyi. W miarę postępu choroby nowotwór może naciekać narządy sąsiadujące, co objawia się zmianą głosu, niedowładem strun głosowych i trudnością w połykaniu, związaną ze zwężeniem przełyku. Badania diagnostyczne Większość guzków tarczycy ma charakter łagodny, ale trudno je odróżnić od raka. Badaniem pozwalającym na zróżnicowanie jest podanie jodu radioaktywnego, który jest absorbowany przez guzki łagodne, produkujące hormony tak zwane gorące, w odróżnieniu od guzków nieprodukujących hormonów, nazywanymi zimnymi. Właśnie one są prawdopodobnie guzkami nowotworowymi, ale w każdym przypadku dla ustalenia rozpoznania konieczna jest biopsja.

Leczenie

Rak tarczycy jest najczęściej leczony chirurgicznie, a rozległość operacji zależy od wieku chorego i rodzaju nowotworu. Usunięcie guzków, niekiedy z leczeniem jodem radioaktywnym, może być leczeniem wystarczającym u osób młodych. Specjaliści doradzają jednak usunięcie połowy lub całego płata tarczycy, zwłaszcza w przypadkach guzków dużych i naciekających oraz u chorych powyżej 50. roku życia. Niekiedy konieczne jest usunięcie całkowite lub częściowe drugiego płata. W przypadku usunięcia całego gruczołu tarczycowego, czyli całkowitej tyroidektomii, konieczne jest uzupełniające leczenie hormonalne do końca życia.W zaawansowanych przypadkach przeprowadza się leczenie promieniami, czasem skojarzone z chemioterapią w celu zmniejszenia dolegliwości. Aby umożliwić oddychanie w przypadkach nacieczenia tchawicy, konieczne jest wykonanie tracheotomii (otworu w tchawicy). Niekiedy w czasie operacji razem z tarczycą usunięte zostają również przytarczy-ce, czyli tkanka wytwarzająca hormony regulujące gospodarkę wapniem. W tych przypadkach konieczna jest dodatkowa hormonoterapia. Innymi możliwymi powikłaniami leczenia operacyjnego tarczycyjest uszkodzenie nerwów tchawicy z koniecznością założenia tracheotomii na stałe lub uszkodzenie nerwów krtani, co powoduje zaburzenia mowy. Inne metody leczenia W leczeniu raka tarczycy metody relaksujące, takie jak medytacja i sterowanie wyobraźnią (wizualizacja) oraz ćwiczenia oddechowe, mogą pomóc - przynajmniej na jakiś czas - w opanowaniu bólu i stresu. Ziołolecznictwo Tylko doświadczony lekarz zielarz, lekarz medycyny chińskiej, tybetańskiej czy ajurwedyjskiej może indywidualnie dobrać leki ziołowe w porozumieniu z prowadzącym pacjenta lekarzem onkologiem, zorientowanym w korzyściach płynących z łączenia różnych programów leczenia. Samoleczenie Można podjąć jedynie działania zapobiegawcze. Należy unikać narażania głowy i szyi na promieniowanie, zwłaszcza w dzieciństwie. Chorzy na chorobę Hashimoto (przewlekły stan zapalny tarczycy prowadzący do jej zniszczenia) znacznie częściej chorują na raka, tak więc powinni poddawać się częstym badaniom kontrolnym. Inne przyczyny występowania objawów charakterystycznych dla raka tarczycy Wyraźnym powiększeniem gruczołu tarczycowego objawia się wole spowodowane niedoczynnością lub nadczynnością tarczycy. Jeśli w jamie brzusznej stale gromadzi się płyn, w grę wchodzi założenie cewnika przez powłoki brzuszne. Można również podawać leki moczopędne. Inne metody leczenia Metody niekonwencjonalne mogą zmniejszyć bóle i inne dolegliwości. Ziołolecznictwo Tylko doświadczony lekarz zielarz, lekarz medycyny chińskiej, tybetańskiej czy ajurwedyjskiej może indywidualnie dobrać leki ziołowe w porozumieniu z prowadzącym pacjenta lekarzem onkologiem, zorientowanym w korzyściach płynących z łączenia różnych programów leczenia. Autohipnoza jest kolejną metodą pomocną w opanowaniu bólu oraz nudności. Może być stosowana razem z medytacją, wizualizacją i sterowaniem wyobraźnią dla poprawy samopoczucia, nawet w przypadkach nieuleczalnych. Naturopatia i leczenie dietą Ograniczenie soli w diecie może zmniejszyć wzrastanie objętości płynu w jamie brzusznej. Wielu specjalistów dietetyków uważa, że dodatkowa podaż beta-karotenu, prekursora witaminy A, może wpływać hamująco na komórki nowotworowe, przy czym źródła naturalne są skuteczniejsze niż tabletki. Żywność bogata w beta-karoten to ciemnozielone lub pomarańczowe warzywa, takie jak brokuły, szpinak i marchew. Inni polecają również pomidory, arbuzy i paprykę czerwoną, ponieważ uważają, że zawarty w tych warzywach likopen ma działanie przeciwnowo-tworowe. Joga Technika ta jest użyteczna w walce z bólem. Ma działanie uspokajające, co pomaga w opanowaniu stresu związanego z chorobą. Choć nie jest to poparte badaniami naukowymi, istnieją zwolennicy poglądu, że joga w skojarzeniu z innymi technikami, takimi jak wizualizacja, może wpływać na układ odpornościowy. Samoleczenie Należy zawsze unikać obciążania wątroby Przede wszystkim dotyczy to alkoholu, który jest bardzo toksyczny dla tego narządu. Jest to ważne nie tylko dla chorych na raka wątroby ale także dla wszystkich osób o zwiększonym ryzyku zachorowania na inne schorzenia wątroby. Należy również zapytać lekarza o szczepienie przeciwko zapaleniu wątroby. Zaleca się je partnerom wszystkich osób z chronicznym wirusowym zapaleniem wątroby typu B, pracownikom służby zdrowia, mężczyznom homoseksualnym i innym o zwiększonym ryzyku zachorowania, a także dzieciom. Inne przyczyny występowania objawów typowych dla raka wątroby Znacznie częstsze niż pierwotny rak wątroby są przerzuty raka z innych miejsc do wątroby. W razie wystąpienia objawów raka wątroby należy wykonać badania wykluczające raka innych narządów. Żółtaczka jest częstym objawem raka wątroby, może być jednak także wynikiem zapalenia wątroby, marskości i innych schorzeń wątroby.