ABC Medycyny

Większość raków żołądka stanowią raki gruczołowe (adenocarcinoma). Są to nowotwory rozwijające się z komórek gruczołowych błony śluzowej wyściełającej żołądek, które wydzielają śluz i różne hormony. Znacznie rzadszymi nowotworami złośliwymi żołądka są chłoniaki (lymphoma), rozwijające się z tkanki limfatycznej, i mięsaki, które rozwijają się z tkanki łącznej. W Polsce rak żołądka należy do nowotworów częstych (w 1994 r. 6800 zachorowań; drugie miejsce wśród przyczyn zgonów z powodu raka). Ryzyko raka żołądka wzrasta w tych chorobach przewodu pokarmowego, którym towarzyszy obniżenie kwasoty soku żołądkowego (np. przewlekłe zrzucanie żółci i zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka). Ryzyko rozwoju raka żołądka zwiększa się również przy niedokrwistości (anemii) złośliwej, która charakteryzuje się zmniejszonym stężeniem tzw. czynnika wewnętrznego. Na raka chorują także osoby po usunięciu części żołądka (które miało miejsce z innych powodów niż nowotwór) nieraz 15-20 lat po operacji. We wczesnych okresach rozwoju raka żołądka można go łatwo przeoczyć, ponieważ objawy, takie jak przewlekłe pieczenie, wzdęcia po jedzeniu, nudności, utrata apetytu i niekiedy niewielkie bóle brzucha, mają nieduże nasilenie i są podobne do objawów pojawiających się w wielu schorzeniach przewodu pokarmowego. W miarę rozwoju choroby może wystąpić utrata ciężaru ciała, uczucie osłabienia, wymioty, krew w stolcu i nasilające się bóle. Badania diagnostyczne Na możliwość nowotworu przewodu pokarmowego mogą wskazywać niedokrwistość z niedoboru żelaza (u mężczyzn) i krew w stolcu. Jeżeli podejrzewa się nowotwór żołądka, oprócz innych badań należy wykonać badania radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego po podaniu kontrastu z barytem, który pokrywa śluzówkę żołądka, czyniąc ją bardziej widoczną. Kolejnym badaniem jest gastroskopia, czyli oglądanie śluzówki żołądka i pobranie wycinków do badania z miejsc podejrzanych. Zabieg polega na wprowadzeniu zgłębnika z urządzeniem optycznym przez usta i przełyk do żołądka. Komórki złusz-czone ze śluzówki żołądka można również pobrać do badania techniką płukania albo przez zeskrobanie śluzówki. Komórki takie badane są mikroskopowo i jeśli rozpoznaje się raka, dla oceny zaawansowania choroby wykonuje się tomografię komputerową, badanie rezonansu magnetycznego lub ultrasonografię.

Leczenie

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania raka, wieku chorego, ogólnego stanu zdrowia i ewentualnie przebytego raka innego narządu. Zwykle leczenie polega na chirurgicznym usunięciu guza nowotworowego, co wymaga usunięcia całego żołądka lub jego części i niekiedy również innych części przewodu pokarmowego, jeśli są zaatakowane przez raka. Operacja jest często kojarzona z chemicznym leczeniem wielolekowym, zwłaszcza w przypadkach przejścia nowotworu poza żołądek. Niektórzy specjaliści zalecają uzupełniającą chemioterapię, nawet w przypadkach braku rozsiewu raka, bowiem u ponad 2/3 takich chorych dochodzi do przerzutów. Leczenie promieniami jako leczenie pierwotne nie ma większej wartości, ponieważ dawki konieczne do zniszczenia raka powodować mogą ciężkie objawy uboczne. Badana jest jednak technika śródoperacyjnej radioterapii, w której duże dawki promieniowania działają na miejsce po usuniętym operacyjnie guzie. Inne metody leczenia Niektóre metody alternatywne czasem zmniejszają bóle i objawy uboczne chemioterapii oraz innych metod leczenia. Skuteczne metody opanowania bólu to medytacja, sterowane wyobrażenia, hipnoza i biofeedback. Ziołolecznictwo Tylko doświadczony lekarz zielarz, lekarz medycyny chińskiej, tybetańskiej czy ajurwedyjskiej może indywidualnie dobrać leki ziołowe w porozumieniu z prowadzącym pacjenta lekarzem onkologiem, zorientowanym w korzyściach płynących z łączenia różnych programów leczenia. Leczenie dietą Przez kilka pierwszych dni po usunięciu całego żołądka lub jego części środki odżywcze podawane są w postaci wlewów kroplowych, dożylnie lub przez zgłębnik wprowadzony do pozostałej części żołądka bezpośrednio poprzez nacięcie. Zwykłe odżywianie rozpoczyna się od diety płynnej stosowanej przez kilka dni, a następnie powoli wprowadza się pokarmy stałe. Przy wypisie ze szpitala chory otrzymuje zwykle szczegółowe informacje dotyczące odżywiania i przyjmowania środków uzupełniających dietę. Dużą rolę w zapobieganiu rakowi żołądka odgrywa właściwe odżywianie. Dieta bogatobłonnikowa obfitująca w owoce, warzywa, rośliny strączkowe i ziarno zapobiega prawdopodobnie również innym nowotworom złośliwym przewodu pokarmowego. Bardzo wskazane są też pokarmy bogate w witaminę C i inne przeciwutleniacze oraz naturalne związki chemiczne.