ABC Medycyny

Uważa się, że stres oraz nieumiejętność radzenia sobie z nim stanowią poważne zagrożenia dla zdrowia. Wbrew utartej opinii, że stres jest zjawiskiem naszych czasów, człowiek nigdy nie żył w wolnym od niego środowisku. Kiedy człowiek znajdzie się w sytuacji stresowej, jego organizm przygotowuje się do obrony albo ucieczki. Poniżej przedstawiamy etapy reakcji stresowej: Pod wpływem impulsów z mózgu gruczoły nadnerczowe wydzielają adrenalinę, kortyzol oraz inne hormony. Dostają się one do różnych części ciała, przygotowując je do działania (walki lub ucieczki). Zwalnia się perystaltyka jelitowa, co prowadzi do przemieszczenia części krwi z jelit do mięśni i mózgu. Spowolnienie perystaltyki powoduje objawy towarzyszące lękowi, jak odbijanie i bóle brzucha oraz nudności. Dochodzi do przyspieszenia oddechu w celu uzyskania większej ilości tlenu. Następuje przyspieszenie akcji serca oraz podwyższenie ciśnienia tętniczego, co zapewnia dostateczne ukrwienie mięśni i mózgu. Wątroba uwalnia dodatkową ilość glukozy do krwiobiegu. Trzustka dostarcza insulinę konieczną do szybkiej przemiany glukozy. Zwiększa się wydzielanie potu, co ochładza organizm oraz umożliwia zużycie nadmiaru energii. Wzrasta też napięcie mięśniowe - mięśnie przygotowane są do szybkiego działania. Zostają uwolnione substancje przyspieszające krzepnięcie krwi - ma to przyspieszyć zahamowanie ewentualnego krwawienia. W wypadku rzeczywistego zagrożenia organizm pozostaje w stanie gotowości aż do ustąpienia czynnika stresogennego lub do wycieńczenia. Niestety, organizm reaguje podobnie na niewielkie bodźce stresowe, takie jak spóźnienie się na umówione spotkanie lub czekanie w kolejce. W ciągu dnia spotykamy niejednokrotnie setki takich sytuacji i często nawet nie zauważamy reakcji naszego organizmu. Jednakże negatywne skutki ich działania się sumują. W ten sposób np. wielokrotny w ciągu dnia wzrost ciśnienia tętniczego może wpłynąć negatywnie na serce lub naczynia krwionośne. Powtarzające się zaburzenia krążenia krwi w obrębie jelit często utrudniają trawienie. Powstałe w naczyniach krwionośnych lub w sercu skrzepimy mogą doprowadzić do udaru mózgu lub zawału serca; napięte mięśnie bywają przyczyną bólów głowy, pleców oraz złego samopoczucia. Naturalnie, nie każdy stres jest szkodliwy. W niektórych sytuacjach bez tej reakcji życie byłoby bardzo trudne. Niektóre osoby nawet potrzebują stresów. To właśnie uczucie zagrożenia, braku czasu stanowi dla nich bodziec do pracy. Na inne osoby zaś działa on demobilizująco. Nawet niewielki stres może uniemożliwić jakiekolwiek ich działanie. Według specjalistów to nie natężenie stresu jest szkodliwe, ale właśnie sposób, w jaki dany organizm na niego reaguje. Badania diagnostyczne Przed uznaniem stresu za powód dolegliwości konieczne jest wykluczenie innych, organicznych przyczyn stwierdzanych objawów, np. ból w klatce piersiowej może być objawem zawału mięśnia sercowego, niestrawności oraz reakcji na stres. W takiej sytuacji należy wykonać badanie elektrokardiograficzne oraz inne analizy w celu wykluczenia zawału serca. Dopiero po wyeliminowaniu, na podstawie dokładnych badań pacjenta, innych możliwych przyczyn lekarz może rozpoznać stres jako powód omawianych dolegliwości

Leczenie

Osoby, u których stres wpływa na sen, powodując bezsenność, a następnie ich stan pogarsza się na skutek błędnego koła stres-bezsenność, powinny przyjmować przez kilka tygodni leki uspokajające. W przypadku ciężkich nerwic oraz lęków napadowych stosuje się leki przedwiekowe z grupy benzodiazepin, takie jak diazepam. Często pomocna okazuje się psychoterapia. Stres może także nasilać chorobę organiczną; wówczas należy ją właściwie leczyć. Inne metody leczenia Aromaterapia Stres można zmniejszyć relaksującą kąpielą z dodatkiem olejku rumiankowego, drzewa sandałowego, lawendy, geranium, cyprysów, jałowca, róży, szałwii muszkatułowej. Kilkoma kroplami jednego z tych olejków można też nasączyć chusteczkę do nosa, a następnie w czasie stresującej sytuacji wdychać opary. Wiele surowców roślinnych występujących w różnego typu mieszankach, kroplach czy syropach ma kojący wpływ na układ nerwowy i pomaga radzić sobie ze stresem. Są to m.in.: liść melisy, korzeń kozłka, szyszki chmielu, kwiat lawendy. Wśród medycyn Wschodu, szczególnie medycyna tybetańska opracowała wyjątkowo skuteczne leki pomagające lepiej znosić stres i radzić sobie z emocjami. Najważniejsze z nich to: Bimala, Agar 35, Sem' Dhe, Sogzin 11, Silchu 15. Homeopatia Lekarze homeopaci dysponują wieloma preparatami harmonizującymi układ nerwowy. W zależności od bardzo różnej symptomatologii są to m.in.: Ignatia Dl2, Arsenicum album Dl2, Aurum metallicum Dl2, Gelsemium D12. Biofcedback Metoda ta ułatwia rozluźnienie organizmu w czasie stresu. Można to osiągnąć przez samokontrolę, choćby na krótko, ciśnienia tętniczego, czynności serca, oddychania i innych funkcji organizmu, które zwykle nie poddają się świadomej kontroli. Masaż Jeden z najbardziej relaksujących zabiegów, zwłaszcza jeśli w czasie masażu stosuje się wymienione powyżej olejki eteryczne. Jeżeli niemożliwe jest wykonanie masażu całego ciała, można samemu zrobić masaż stóp. Medytacja Głębokie oddychanie, relaksacja, wizualizacja oraz inne techniki ułatwiają pokonywanie stresu. Muzyhoterapia Pomocne w walce ze stresem może być samodzielne zagranie ulubionej melodii lub jej wysłuchanie. Muzyka relaksująca nie musi być wolna i nużąca. Ważne, aby była przyjemna dla pacjenta. Joga i tai chi Te terapie stosujące ruch ułatwiają relaksację oraz poprawiają samopoczucie, co jest istotne w walce ze stresem. Samoleczenie Stres jest szczególnie nieprzyjemnym doznaniem, jeżeli zdajesz sobie sprawę, że nie możesz kontrolować danej sytuacji. Jeżeli jesteś w sytuacji pozornie niewykonalnej, podziel ją na cele możliwe do osiągnięcia, a następnie stopniowo je realizuj. Należy nauczyć się gradacji i wartościowania spraw. Jeżeli masz do zrobienia tak dużo, że nie wiesz, od czego zacząć, zrób listę ze wszystkimi zadaniami. Przed każdym zadaniem postaw liczbę, określającą wagę sprawy i jej pilność; np. 1 może oznaczać, że sprawa musi być wykonana dzisiaj, 2 - może czekać do jutra, a 3 - nawet dłużej. Następnie sprawy, które należy koniecznie wykonać dzisiaj, ułóż w kolejności ich znaczenia. Wykonuj je po kolei, po zakończeniu każdej sprawy skreślaj ją z listy zrób 10-minutową przerwę, a następnie kontynuuj pracę. Jeżeli do wykonania zadań wyznaczonych na dany dzień brakuje czasu, uczyń listę zadań bardziej realistyczną, przenosząc niektóre sprawy na następne dni.