Tętniaki
Tętniak jest miejscowym uwypukleniem, wybrzuszeniem osłabionej ściany tętnicy. Powstaje najczęściej w aorcie, zwanej także tętnicą główną. Może również występować w innych tętnicach, np. w tętnicach podstawy mózgu lub w mniejszych rozgałęzieniach. Tętniaki zazwyczaj przebiegają bezobja-wowo aż do czasu, kiedy wskutek powiększania się uciskają sąsiednie narządy; np. tętniak aorty umiejscowiony blisko serca może wywoływać bóle w klatce piersiowej i inne objawy podobne do bólów wieńcowych czy ataku serca. W tętniaku aorty czasem dochodzi do pęknięcia błony wewnętrznej i rozwarstwienia ściany naczynia przez przenikającą krew, co wywołuje zmniejszenie przepływu krwi do innych części ciała. Powstaje wtedy bardzo niebezpieczny rozwarstwiający tętniak aorty. Tętniak aorty brzusznej czasem bywa wyczuwalny w jamie brzusznej jako twardy, tętniący guz podskórny W czasie przeciekania krwi z tętniaka pojawia się ból promieniujący do kręgosłupa i pachwin. Tętniak tętnicy szyjnej to pulsujący guz na szyi, często widoczny w postaci podskórnego wybrzuszenia. Miażdżyca, czyli stwardnienie tętnic, a także nadciśnienie sprzyjają powstawaniu tętniaków. Do innych przyczyn zalicza się predyspozycje dziedziczne i wady wrodzone; np. zwężenie cieśni aorty jest wadą wrodzoną, polegającą na odcinkowej sztywności i zwężeniu aorty, co może wywoływać tętniak w jej zdrowej części. Zespół Mariana, choroba dziedziczna, charakteryzująca się wadami gałek ocznych, kośćca i układu sercowo-naczyniowego, sprzyja tworzeniu się tętniaków. Wraz z powiększaniem się tętniaka wzrasta niebezpieczeństwo jego nagłego pęknięcia. Pęknięcie tętniaka aorty lub tętnicy szyjnej najczęściej kończy się śmiercią w ciągu kilku minut. Natychmiastowa operacja, gdy zostaje powstrzymane krwawienie i naprawione uszkodzone miejsce, czasami ratuje życie. Badania diagnostyczne Podczas badania lekarz często może wyczuć i wysłuchać pulsujący tętniak. Krew przepływa przez tętniak dość często z charakterystycznym szmerem słyszalnym przez stetoskop. Wysokie ciśnienie krwi w kończynach górnych i niskie w dolnych nasuwa podejrzenie zwężenia cieśni aorty.
Leczenie
Małe, niepowiększające się i bezobjawowe tętniaki wymagają tylko regularnych rentgenowskich (lub innych) badań kontrolnych. Operacja, czasem natychmiastowa, jest konieczna, gdy tętniak się powiększa lub istnieje niebezpieczeństwo jego pęknięcia. Nowa, obiecująca metoda leczenia polega na wprowadzeniu do światła tętniaka rurki (protezy) wzmacniającej ścieńczałą ścianę naczynia. Zwężenie cieśni aorty wymaga naprawczej operacji, chociaż czasami zwężenie udaje się rozszerzyć za pomocą balonika (angioplastyka). Zabieg polega na wprowadzeniu do aorty cewnika zakończonego balonikiem, który umiejscawia się w zwężeniu i napełnia pod ciśnieniem płynem. Rozszerzając naczynie, uzyskuje się normalny przepływ krwi. Inne metody leczenia Nie ma bezpośredniego postępowania alternatywnego. Medytacje, techniki relaksacyjne i zioła mogą pomóc chorym, u których współistnieje nadciśnienie tętnicze. W takiej sytuacji korzystne jest ograniczenie spożycia soli kuchennej, schudnięcie i przestrzeganie wskazówek dietetycznych. Samoleczenie Nie ma żadnych domowych środków leczenia tętniaków. W określonych sytuacjach jednak zaleca się postępowanie zapobiegawcze; np. chorzy z zespołem Mariana powinni unikać sportów wyczynowych i wytrzymałościowych. Znane są nagłe zgony podczas zawodów sportowców z nierozpoznanym zespołem Mariana. Przykładem jest nagła śmierć na olimpiadzie w 1984 r. Flory Hyman podczas rozgrywanego meczu siatkówki. Ponieważ miażdżyca zwiększa ryzyko wystąpienia tętniaków, zaleca się dietę ubogą w tłuszcze nasycone i bogatą w błonnik, co sprzyja obniżeniu poziomu cholesterolu we krwi. Palenie tytoniu i otyłość również mogą wpływać na powstanie tętniaków, dlatego należy zaprzestać palenia i kontrolować masę ciała.