ABC Medycyny

Torbiele jajników są guzami łagodnymi tworzącymi się w jajnikach, tj. dwóch małych narządach o kształcie migdałów, mieszczących się po obu stronach macicy. Istnieje wiele różnych rodzajów torbieli. Najczęstsze są tzw. torbiele czynnościowe, zależne od działania hormonów. W czasie pierwszej połowy cyklu miesiączkowego jajniki wytwarzają estrogeny, które wpływają na produkcję hormonów przysadki FSH i LH, regulujących rozwój i dojrzewanie komórki jajowej. Komórki jajowe dojrzewają w małych torebkach, zwanych pęcherzykami, które osiągają rozmiary od 1,3 do 1,8 cm. W czasie owulacji komórka jajowa uwalnia się z pękniętego pęcherzyka, który zmienia się w ciałko żółte produkujące progesteron. Niekiedy jednakże komórka jajowa nie uwalnia się z pęcherzyka. Wówczas jego ściany pogrubiają się, tworząc torbiel, która nadal produkuje estrogeny. Torbiel może powiększać się nawet do rozmiarów pomarańczy, może też pęknąć, co wywołuje krwawienie i bóle. Częściej występują pobolewania i nieregularne miesiączki albo obfite krwawienia, utrzymujące się przez kilka miesięcy. Następnie torbiel znika i dolegliwości ustępują. W przypadkach jajników tzw. torbielowatych tworzą się liczne torbiele, powodujące powiększenie jajników. W schorzeniu tym stwierdza się brak owulacji oraz wysoki poziom hormonów płciowych męskich, powodujących objawy maskulinizacji. Zwykle u takich chorych obserwuje się nieregularne miesiączki i niepłodność. Kobiety chorujące na endometriozę mają często tzw. torbiele czekoladowe jajników. Rozwijają się one z nietypowo zlokalizowanych w jajnikach ognisk tkanki, która normalnie znajduje się jedynie w macicy.

Leczenie

U młodej kobiety z rozpoznaniem torbieli czynnościowej, nie dającej żadnych objawów, zaleca się najczęściej obserwację przez 2-3 miesiące. Po tym czasie zwykle nie stwierdza się już zmian. W celu wywołania jajeczkowania zaleca się leczenie hormonalne. Dotyczy to zwłaszcza kobiet, które chcą zajść w ciążę. Niekiedy stosuje się leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu torbielowato zmienionej części jajnika. Operacja jest wskazana również wówczas, gdy torbiel jest duża lub podejrzewa się jej pęknięcie, kiedy występują silne bóle albo krwawienie, a także przy objawach skręcenia torbieli. Niekiedy możliwe jest wycięcie torbieli bez jajnika, czasami konieczne jest usunięcie jednego lub obu jajników. Inne metody leczenia Ziołolecznictwo Medycyna chińska zaleca Ba Zhen Wan, Wu Ji Wan, medycyna tybetańska zaś proponuje Yukunkar, Wolse 25, Shejey 11. Homeopatia Również preparaty homeopatyczne mogą pomóc w regulowaniu czynności hormonalnych. Z leków o takim działaniu zaleca się m.in. Natrium muriaticum D12, Belladona D12, Lachesis D12. Akupunktura może zmniejszyć dolegliwości bólowe. Samoleczenie Nie wpływa na zniknięcie torbieli. Jeśli jednak kobieta ma nieregularne miesiączki i kłopoty z zajściem w ciążę, może sprawdzić testem owulacyjnym, czy występuje ja-jeczkowanie. W przypadku utrzymywania się dolegliwości przez 3 miesiące konieczne jest zgłoszenie się do lekarza. Inne przyczyny bólów w miednicy mniejszej Objawy podobne do objawów torbieli jajnika mogą dawać endometrioza, skurcze miesiączkowe, ciąża pozamaciczna i stany zapalne. Konieczne jest wykluczenie raka jajnika, zwłaszcza w przypadkach, kiedy torbiel jest twarda. Przyczyną nieregularnych miesiączek i innych objawów, które kojarzy się z obecnością torbieli jajnika, szczególnie jeśli towarzyszą im objawy maskulinizacji, mogą być guzy nadnercza i inne zaburzenia hormonalne.