Urazy głowy
wypadki, w których dochodzi do urazu głowy, szyi lub kręgosłupa, są zawsze poważne ze względu na niebezpieczeństwo, na jakie narażają ośrodkowy układ nerwowy, czyli mózg i rdzeń kręgowy. Ponieważ urazy te występują często razem, obecność poważnego urazu głowy powinna nasuwać podejrzenie, że uraz ten jest bardziej rozległy i obejmuje również szyję i kręgosłup (i vice versa) - aż do wyjaśnienia, że jest inaczej. Stopień urazu głowy, szyi i kręgosłupa jest często trudny do oceny. Powierzchowne zranienia skóry owłosionej głowy mają skłonność do obfitego krwawienia i mogą wyglądać groźniej, niż jest w rzeczywistości. Natomiast pozornie niewielkie uderzenie głowy lub upadek mogą spowodować poważne uszkodzenie mózgu lub złamanie kręgosłupa. Badania diagnostyczne Lekarz ocenia u poszkodowanego objawy czynności życiowych (ciśnienie krwi, tętno, oddech), stan świadomości i zaburzenia neurologiczne oraz wykonuje badania radiologiczne w celu wykrycia złamań kości. Podejrzenie uszkodzenia mózgu lub rdzenia kręgowego wymaga wykonania tomografii komputerowej lub badania rezonansu magnetycznego. Ocenia się reakcje oczu chorego, zdolność mówienia i odruchy nerwowe, co pozwala przewidzieć okres zdrowienia po ciężkich urazach mózgu
Leczenie
W zależności od potrzeby podaje się silne leki przeciwbólowe, z wyjątkiem morfiny i innych leków działających tłumiąco na ośrodkowy układ nerwowy. W przypadku poważnych obrażeń głowy mogą być podane leki przeciwdrgawkowe, moczopędne, zmniejszające obrzęk mózgu. W ciężkich urazach głowy podstawowe znaczenie ma leczenie przeprowadzone w pierwszym tygodniu. Często występują krwawienia wewnątrzczaszkowe lub obrzęk tkanki mózgowej. W każdej z tych sytuacji dochodzi do ucisku mózgu, co może spowodować śpiączkę. W tym okresie monitorowania wymaga ciśnienie wewnątrzczaszkowe; jeśli dochodzi do jego wzrostu, należy podjąć natychmiastowe działanie, aby uchronić mózg przed trwałym uszkodzeniem. Jedna z metod polega na drenażu niewielkich objętości płynu mózgowo-rdze-niowego w celu zmniejszenia ciśnienia w-wnątrzczaszkowego. Oddech chorego także musi podlegać stałemu nadzorowaniu, aby zapobiec nadmiernemu oddychaniu, czyli hiperwentyla-cji. Szybki i powierzchowny oddech może wprawdzie spowodować zmniejszenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego przez zmniejszenie przepływu krwi, ale też doprowadzić do niebezpiecznej sytuacji, jeśli mózg zostanie pozbawiony ważnego dla życia tlenu. Uraz rdzenia kręgowego wymaga również natychmiastowego działania i stałego monitorowania. Przerwanie rdzenia kręgowego powoduje trwałe porażenie ciała zaopatrywanego przez nerwy wychodzące z rdzenia poniżej punktu przerwania. Porażenie mięśni oddechowych wymaga podłączenia do respiratora w celu zapewnienia oddychania. Kiedy rdzeń kręgowy jest tylko uciśnięty, ale nieprzerwany, w miarę ustępowania obrzęku i przebiegu zdrowienia mogą częściowo lub całkowicie powracać prawidłowe czynności nerwowe. W niektórych przypadkach natychmiastowy zabieg chirurgiczny może zmniejszyć odległe skutki urazu. Rehabilitację obejmującą intensywną fizykoterapię i terapię zajęciową należy zacząć gdy ustabilizuje się stan pacjenta. Aby zachować napięcie mięśniowe i zapobiec przykurczom należy przeprowadzać kilka razy dziennie wspomagane ćwiczenia ruchowe. Nauczenie chorego nowych sposobów wykonywania prostych czynności życiowych może trwać miesiącami lub nawet latami; istnieją jednak urządzenia elektroniczne umożliwiające niektórym chorym