ABC Medycyny

Kręgosłup utworzony jest z 33 kości ułożonych w ten sposób, aby ludzie mogli w czasie chodzenia utrzymać wyprostowaną postawę. W warunkach prawidłowych jest on lekko zakrzywiony w kształcie litery S, co daje mu dodatkową moc i giętkość. Wady postawy są wyolbrzymieniami naturalnych krzywizn i powodują odchylenie od właściwego zarysu ciała. Na przykład wklęsłe plecy, czyli lordoza, to nadmierne zakrzywienie do przodu dolnej części kręgosłupa; człowiek z lordozą ma wystający brzuch. Garb albo kifozajest to zakrzywienie górnej (piersiowej) części kręgosłupa. Często towarzyszy mu skrzywienie boczne kręgosłupa, czyli skolioza (s. 303). Zgarbienie powoduje zaokrąglenie ramion oraz przesunięcie głowy do przodu. Idealna sylwetka jest zrelaksowana, z głową trzymaną wysoko, ramionami w pozycji rozluźnionej, umożliwiającymi głębokie, swobodne oddychanie, i wciągniętym brzuchem. Obciążona ciężarkiem nitka, tworząca linię pionową, opuszczona z przodu ucha, powinna dotykać przodu kości tworzącej kostkę nogi. Ukształtowanie się nieprawidłowej postawy może być spowodowane licznymi wadami budowy i chorobami. Zapalenie stawów kręgosłupa i osteoporoza są najczęstszymi przyczynami garbów. Otyłość i ciąża mogą prowadzić do lordozy. Stałe utrzymywanie nieprawidłowej postawy i różne zaburzenia mięśniowe mogą także wywołać zaokrąglenie barków, czyli wklęsłe plecy. Jakakolwiek byłaby ich przyczyna, większość wad postawy stanowią niebolesne zniekształcenia kosmetyczne. W niektórych wypadkach jednak mogą one powodować bóle pleców, uszkodzenie czynności płuc, skrócenie mięśni klatki piersiowej i utratę giętkości. Badania diagnostyczne Wady postawy można łatwo rozpoznać, obserwując pacjenta podczas chodzenia, siedzenia i wykonywania skłonów do przodu; ta ostatnia pozycja powoduje uwidocznienie się kręgosłupa. W celu ustalenia rozległości wady postawy lekarz ocenia symetrię ramion i bioder albo zleca wykonanie badania radiologicznego od tyłu i z boku oraz próbuje ustalić chorobę będącąjej przyczyną. W poważniejszych wypadkach może zlecić wykonanie badania rezonansu magnetycznego. Rzadziej wykonuje się mielogram - wzmocnione barwnikiem badanie radiologiczne nerwów wychodzących z rdzenia kręgowego - oraz skanowanie kości w celu znalezienia przyczyny wady postawy. W przypadku podejrzenia osteoporozy bada się gęstość kości. Rozpoznanie choroby podstawowej wspomagają również badania krwi, mięśni i nerwów.

Leczenie

Niektóre metody lecznicze polegają na fizycznym poprawieniu krzywizn, podczas gdy inne - na leczeniu choroby podstawowej. Jeśli u pacjenta nie stwierdza się choroby ogólnoustrojowej, takiej na przykład, jak zapalenie stawów kręgosłupa czy osteoporozy, leczenie polega na poprawieniu postawy. Na ogół ćwiczenia korekcyjne są wszystkim, co należy zrobić. W poważniejszych wypadkach można doradzać noszenie gorsetu lub zabieg ortopedyczny. Na ból krzyża lekarz może przepisać kwas acetylosalicylowy lub silniejsze niesteroidowe leki przeciwzapalne. Inne metody leczenia Metody leczenia alternatywnego, które mają na celu wzmocnienie mięśni podtrzymujących i pomagają w utrzymaniu prawidłowej postawy, można zastosować przy niewielkich skrzywieniach kręgosłupa. Technika Alexandra Doświadczony instruktor najpierw obserwuje postawę i ruchy pacjenta w trakcie wykonywania różnych zadań, a potem dobiera odpowiednie ćwiczenia i zalecenia mające na celu poprawienie sylwetki. Technika ta jest szczególnie użyteczna do korygowania wad postawy wynikających ze złych nawyków. Terapia manualna Dla złagodzenia bólów krzyża i karku kręgarze wykonują manipulacje na kręgosłupie. Działania te nie korygują wad postawy, ale powodując zmniejszenie bólu, zwykle umożliwiają utrzymanie kręgosłupa we właściwej pozycji. Osteopatia Osteopaci uważają, że właściwe ukształtowanie postawy ma bezpośredni wpływ na ogólny stan zdrowia. Często specjalizują się oni w leczeniu dolegliwości związanych z kręgosłupem, stosując delikatne manipulacje i edukację chorego. Fizykoterapia Fizykoterapeuta może zalecić ćwiczenia, które pomogą zmniejszyć napięcie kręgosłupa, wzmocnią podtrzymujące go mięśnie i skorygują niewielkie wady postawy. Tai chi i joga Te metody leczenia wyzwalają za pomocą ruchu siłę, giętkość, kształtują właściwą sylwetkę oraz harmonię między ciałem i umysłem. Wjodze stosuje się ćwiczenia różnych pozycji ciała; wiele z nich to jednoczesne ćwiczenia izometryczne i rozciągające. Wiele pozycji jogi można wykonywać tylko wtedy, kiedy stosuje się techniki prawidłowej postawy ciała. Tai chi poleca zestawy ćwiczeń wykonywanych w powolnym tempie. Samoleczenie Oto prawidłowe zachowania, które mogą ci pomóc uniknąć wad postawy: nie garb się, staraj się utrzymywać odpowiednią postawę; używaj krzeseł o prostym oparciu zapewniających podparcie dolnej części pleców i siedź z udami ułożonymi poziomo na siedzeniu krzesła; noś obuwie na niskim obcasie zapewniającym właściwe podparcie; śpij na twardym materacu; ćwicz regularnie i staraj się utrzymać prawidłową masę ciała. Inne przyczyny złej postawy Boczne skrzywienie kręgosłupa, wady wrodzone, przewlekły ból kręgosłupa i różne choroby nerwowo-mięśniowe mogą zmienić postawę ciała.