Wstrząs
Wstrząs jest nagłym stanem bezpośredniego zagrożenia życia, spowodowanym niedostatecznym zaopatrzeniem ważnych dla życia narządów i tkanek w krew utlenowa-ną, wskutek granicznie niskiego ciśnienia krwi. Przyczyną wstrząsu urazowego, krwotocznego lub hipowolemicznego jest masywna utrata krwi. Do typowych przyczyn wywołujących wstrząs należą: ciężki wypadek, pęknięta ciąża pozamaciczna, perforacja wrzodu żołądka lub jelit, pęknięcie tętniaka. Inne rodzaje wstrząsu są wywołane ciężkimi chorobami. Na przykład wstrząs septyczny (bakteryjny) występuje wskutek masywnego namnażania bakterii we krwi i uwalniania toksyn bakteryjnych. Niezależnie od przyczyny i rodzaju wstrząsu natychmiastowa pomoc polega na podobnym postępowaniu. Spadek ciśnienia krwi uruchamia mechanizmy obronne, przemieszczając krew ze skóry i mięśni do życiowo niezbędnych narządów, takich jak serce, płuca, mózg. Skóra jest wówczas blada, zimna i lepka od potu, a chory czuje się bardzo słaby. Kiedy serce i płuca z trudem usiłują zachować swe życiowe czynności, tętno staje się bardzo szybkie i słabe, oddech znacznie się przyśpiesza, występuje duszność i brak tchu, chory zaczyna być niespokojny i czuje się zagrożony Przy pogłębianiu się wstrząsu mogą wystąpić: niezwykłe pragnienie, wymioty, plamy na skórze, rozszerzenie źrenic, zaburzenia orientacji i przytomności. Zwłoka w leczeniu może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerek, jelit i innych życiowo ważnych narządów. Nieskuteczne postępowanie może prowadzić do zgonu. Badanie diagnostyczne Wystąpienie wstrząsu należy podejrzewać zawsze u chorych z krwotokiem wewnętrznym lub zewnętrznym. Ciśnienie krwi może być tak niskie, że nie można go zmierzyć. Badanie fizyczne chorego i wykonane badania laboratoryjne krwi mogą potwierdzać rozpoznanie wstrząsu. Po natychmiastowym wdrożeniu niezbędnego postępowania ratującego życie może być konieczne wykonanie innych badań pozwalających na ustalenie przyczyny wstrząsu. Leczenie U chorego przyjętego do szpitala we wstrząsie natychmiastowe postępowanie może obejmować: U chorego przyjętego do szpitala we wstrząsie natychmiastowe postępowanie może obejmować: przetoczenie krwi w celu uzupełnienia jej strat spowodowanych urazem, dożylne przetoczenie płynów fizjologicznych przywracających należną objętość płynów ustrojowych, wstrzyknięcie leków zwiększających i utrzymujących ciśnienie krwi. Ponadto postępowanie powinno obejmować leczenie bezpośredniej przyczyny wywołującej wstrząs. Może być konieczne np. wykonanie operacji zatrzymującej krwotok z rozdartej podczas urazu tętnicy lub żyły pękniętego tętniaka lub pękniętej ciąży pozamacicznej. Inne metody leczenia Nie ma żadnej alternatywnej metody zastępującej postępowanie lekarskie we wstrząsie. Natomiast zdarzają się sytuacje, w których nie ma lekarza i nie będzie on dostępny przez kilka godzin. Należy wówczas zastosować proste metody pomagające choremu na zachowanie płynów ustrojowych. Jeżeli pacjent jest przytomny nie ma drgawek, nie ma rany żołądka ani krwawienia z jamy ustnej lub odbytnicy, wówczas możemy podawać mu doustnie płyny z dodatkiem soli kuchennej (1/2 łyżeczki od herbaty soli na 1/2 szklanki wody). Dzieciom poniżej 12. roku życia podaje się jedynie 1/4 szklanki takiego roztworu, a niemowlętom 1/8 szklanki. Chory wypija tak osobną wodę małymi łykami i bardzo wolno, w ciągu kwadransa lub nieco dłuższego czasu. Samoleczenie Jeżeli należysz do chorych z wysokim ryzykiem możliwości wystąpienia wstrząsu, przestrzegaj skrupulatnie zaleceń lekarskich dotyczących reżimu i trybu życia. Noś przy sobie numer telefonu najbliższego szpitala i pogotowia ratunkowego. Inne przyczyny wstrząsu Atak serca, zaburzenia miarowości serca, zapalenie osierdzia, zator płucny może być przyczyną wstrząsu sercowego (kardiogennego). Ciężkie zatrucia lub zakażenia mogą wywoływać wstrząs toksyczny, septyczny. Wstrząs mogą również spowodować rozległe oparzenia, przedłużająca się biegunka lub wymioty, utrata wody i elektrolitów, a także niekontrolowana cukrzyca lub przedawkowanie insuliny, zatrucia i ciężkie powikłania alergiczne, wywołujące wstrząs anafilaktyczny.