ABC Medycyny

Kręgosłup człowieka zbudowany jest z 33 kręgów, między którymi znajdują się krążki międzykręgowe, amortyzujące ruchy kręgów. Każdy krążek (inaczej dysk) zbudowany jest z twardej części zewnętrznej nazywanej pierścieniem włóknistym, otaczającej miękką część wewnętrzną - jądro miażdży-ste. Jeżeli pierścień włóknisty zostanie osłabiony lub uszkodzony, galaretowata zawartość jądra miażdżystego wydostaje się na zewnątrz. W zależności od stopnia zmiany położenia dysku mówi się o przepuklinie dyskowej lub o wypadnie tym dysku. Dolegliwości pojawiają się wówczas, gdy wysunięte części dysku uciskają korzonki nerwowe. Pojawia się wówczas silny ból pleców, ból promieniujący do jednej z kończyn dolnych, czyli rwa kulszowa, albo ból ręki. Ból ustępuje w spoczynku, powraca przy próbie wykonywania ruchów. Czasami może pojawić się drętwienie, mrowienie lub nawet osłabienie kończyny albo zaburzenia zwieraczy. Badania diagnostyczne Lekarz obserwuje postawę pacjenta w czasie chodzenia i w pozycji stojącej, sprawdza siłę mięśni rąk i nóg, bada czucie w kończynach. Z badań dodatkowych zleca się prześwietlenie kręgosłupa lub dokładniejsze badanie radiologiczne: tomografię komputerową albo rezonans magnetyczny Czasami wykonuje się także inne dokładne badanie kręgosłupa z podaniem środka cieniującego - mielografię, aby ustalić, czy jest to przepuklina, czy wypadnięcie dysku.

Leczenie

Zazwyczaj na początku stosuje się leczenie zachowawcze. Polega ono na kilkudniowym odpoczynku w łóżku, a następnie stopniowym powrocie do normalnej aktywności ruchowej. Stosuje się leki zwalczające ból i stan zapalny: kwas acetylosalicylowy oraz tzw. niesteroidowe leki przeciwzapalne. Jeżeli terapia nie skutkuje, podaje się silniejsze leki przeciwbólowe, np. petydynę lub dek-stropropoksyfen. W niektórych przypadkach podaje się leki zmniejszające kurcze i napięcie mięśni, należące do grupy benzo-diazepin, np. diazepam. Hydrokortyzon lub inne kortykosteroidy bywają niekiedy stosowane przez krótki okres, gdyż mają również silne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Bardzo pomocne przy leczeniu bólów towarzyszących chorobie dyskowej są wyciągi. W przypadku dysku szyjnego stosuje się kołnierz ortopedyczny, w innych przypadkach - różnego rodzaju gorsety. Leczenie chirurgiczne zarezerwowane jest dla przypadków, w których objawy utrzymują się, mimo leczenia i unieruchomienia, przez ponad 6 tygodni. Wskazaniem do szybkiej interwencji chirurgicznej jest również drętwienie kończyny i pojawienie się zaburzeń zwieracza. Operacja polega na usunięciu całkowitym lub częściowym uszkodzonego dysku oraz części przylegającej blaszki kostnej, powodującej ucisk korzeni. Coraz częściej dyski są operowane oszczędną techniką mikrochirurgiczną, usuwającą dysk przez bardzo małe otwory. Leczenie alternatywne Ostrzeżenie: Wszelkiego typu metody pa-ramedyczne mogą być stosowane dopiero po postawieniu rozpoznania przez lekarza. Akupunktura stanowi powszechnie stosowaną metodę pozwalającą zwalczyć bóle pleców i bolesne kurcze mięśni. Technika Alexandra koryguje wady postawy i uczy właściwego wykonywania czynności codziennych, aby odciążyć kręgosłup. Pokazuje ćwiczenia i pozycje zmniejszające ból pleców. Terapia manualna znajduje zastosowanie w przypadku bólów karku i pleców. Wymaga jednak dużej ostrożności, bo niektóre manewry mogą nasilić dolegliwości i bardziej uszkodzić kręgosłup. Należy zawsze poradzić się lekarza, czy w danym wypadku terapia manualna jest wskazana. Masaż bywa szczególnie przydatny w przypadkach, w których współistnieje bolesne napięcie mięśnia. Shiatsu, rolfing i inne typy głębokiego masażu nie powinny być stosowane u pacjentów z wypadniętym dyskiem.