ABC Medycyny

Zaburzenie czynności płciowej polega na niezdolności do osiągnięcia orgazmu jako kulminacji stosunku płciowego. Orgazm zależy od nieprzerwanego łańcucha czynników dotyczących zarówno sfery ciała, jak i ducha. Określony stan umysłu, poczynając od pragnienia przyjemności, prowadzi do fizycznego pobudzenia, podczas którego u mężczyzny występuje wzwód, u kobiety zaś pochwa wydziela śluz ułatwiający wprowadzenie prącia. Dzięki temu może dojść do stosunku płciowego, zakończonego orgazmem obojga partnerów. U kobiety orgazm przybiera formę przyjemnych skurczów mięśni w ścianie pochwy, u mężczyzny natomiast bezpośrednio poprzedza ejakulację (wytrysk) nasienia. Po orgazmie partnerzy odczuwają zadowolenie i całkowite rozluźnienie. Jeśli jednak na jakimś etapie opisanego ciągu zdarzeń emocjonalna lub fizyczna reakcja przeszkadza im w osiągnięciu satysfakcji, świadczy to o zaburzeniu czynności płciowej. Dopiero w ostatnich latach medycyna pozwoliła lepiej zrozumieć wiele przyczyn tego zaburzenia i skuteczniej je zwalczać. Punktem zwrotnym w Stanach Zjednoczonych okazało się wydanie w 1966 r. przełomowej pracy dr. Williama H. Mastersa i Vir-ginii E. Johnson Humań Sexual Response. Po jej opublikowaniu wydziały lekarskie uniwersytetów zaczęły prowadzić wykłady na temat płciowości człowieka, a w głównych ośrodkach klinicznych powstały oddziały terapii seksualnej. Dalsze badania w zakresie fizjologii, a nie tylko psychologii seksu pomogły specjalistom ustalić źródła zaburzeń seksualnych i zaproponować skuteczne leczenie. Jednym z czynników zaburzenia czynności płciowej u kobiet bywa bolesne spółko-wanie (s. 82). U mężczyzn najczęstszym problemem jest impotencja (niezdolność do wystąpienia lub utrzymania wzwodu prącia, umożliwiającego odbycie stosunku) i przedwczesny wytrysk nasienia (niezdolność do opóźnienia orgazmu). Inne dolegliwości są powszechne wśród obu płci: niewłaściwy dobór partnerów albo brak wyobraźni seksualnej i pożądania oraz awersja seksualna, wyrażająca się w unikaniu jakiegokolwiek kontaktu płciowego z partnerem. W zaburzeniach czynności płciowej niewątpliwą rolę odgrywają czynniki psychologiczne: poczucie winy, niepokój, gniew i strach, niemniej coraz częściej lekarze zwracają uwagę, że wiele przypadków ma podłoże organiczne. Na przykład dość istotną przyczynę impotencji stanowi cukrzyca. Zaburzenia seksualne zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet powodują także niektóre leki, zwłaszcza stosowane w nadciśnieniu tętniczym. Powodem impotencji u mężczyzn oraz zmniejszenia pożądania u kobiet bywa też długotrwałe nadużywanie alkoholu. Wiele kobiet stwierdza również obniżenie pobudliwości seksualnej po usunięciu macicy, ale przyczyny tego nie są w pełni wyjaśnione. Badania diagnostyczne Prawidłowe rozpoznanie poszczególnych postaci zaburzeń czynności płciowej umożliwia szczegółowy wywiad. Lekarz zadaje pacjentowi odpowiednie pytania, cierpliwie wysłuchuje odpowiedzi, stara się uchwycić współzależność między problemami zdrowotnymi, stosowaniem leków oraz trybem życia z jednej strony a spełnieniem seksualnym z drugiej. Ocenę uzyskanych w ten sposób informacji ułatwiają mu wyniki badania fizycznego oraz testów laboratoryjnych. Jeżeli nie stwierdza się wyraźnej przyczyny zaburzeń czynności płciowej, należy wykonać szczególne testy. U mężczyzn np. przeprowadza się badanie nocnego twardnienia prącia. W fazie REM snu (marzenia sennego) mężczyzna miewa do pięciu erekcji o różnym czasie trwania. Jeśli przymocowany do prącia czujnik wykazuje rano, że wystąpił przynajmniej jeden wzwód, świadczy to, iż impotencja ma raczej podłoże psychologiczne niż fizyczne. Innymi pożytecznymi badaniami są: badanie odruchów nerwowych oraz ocena prawidłowości przepływu krwi w prąciu. Rozpoznanie przyczyn zaburzeń płciowych u kobiety bywa trudniejsze. Jeśli osiąga ona orgazm poprzez samostymulację, a nie osiąga go podczas stosunku płciowego, można sądzić, że problem jest natury psychologicznej. Mimo to należy wykonać badanie ginekologiczne, by wykluczyć zakażenie, obecność guza lub inne nieprawidłowości hamujące orgazm

Leczenie

Jeśli są po temu wskazania, lekarz pierwszego kontaktu powinien skonsultować się z innym specjalistą: andrologiem lub urologiem w wypadku mężczyzny, a ginekologiem, gdy problem dotyczy kobiety. Czasem niezbędna jest też współpraca z psychiatrą albo specjalistą seksuologiem. Ponieważ jednak według szacunków 25% wszystkich zaburzeń seksualnych wiąże się ze stosowaniem różnych leków, przede wszystkim należy przejrzeć listę leków używanych przez pacjenta z innych powodów. Leczenie zależy od typu osobowości człowieka oraz natury dolegliwości. Impotencja Coraz częściej impotencję zwalcza się lekami lub środkami pomagającymi osiągnąć lub podtrzymać erekcję członka. We Francji w latach 80. rozwinięto metodę, najpopularniejszą obecnie w świecie, polegającą na wstrzykiwaniu w boczne powierzchnie prącia na kilka minut przed stosunkiem leku poprawiającego przepływ krwi i powodującego wzwód. Innym sposobem leczenia jest przyjmowanie papaweryny - alkaloidu otrzymywanego z opium, oraz fentolaminy, stosowanej w zwalczaniu nadciśnienia. Leki te rozluźniają mięśnie gładkie w ścianie naczyń, dzięki czemu zwiększa się ich światło i co za tym idzie - lepiej wypełniają się krwią. Czasem w celu osiągnięcia podobnego wyniku podaje się syntetyczną postać prosta-glandyny E-l, ostatnio zaś popularność zyskuje nowy lek - Viagra. W stadium badań jest kilka leków mających rozszerzać naczynia, m.in. miejscowo używana postać minoksydylu - leku przeciw nadciśnieniu, zalecanego także w leczeniu łysienia; krem jest wmasowywany w członek, aby spowodować wzwód oraz zwiększyć pobudzenie kobiety przez poprawę przepływu krwi w pochwie, a także lek jest wstrzykiwany w koniuszek prącia za pomocą tłoczka. Do leczenia impotencji służy również wiele instrumentów mechanicznych. Jednym z nich jest aparat próżniowy, który - wytwarzając ujemne ciśnienie - powoduje erekcję, podtrzymywaną następnie przez uciskający członek gumowy pierścień, umieszczony u jego podstawy. Inny aparat, wykonany z półsztywnego materiału, nakłada się na prącie jak prezerwatywę. Wytworzona próżnia sprawia, że członek wypełnia ten pokrowiec, niezdejmowany także w czasie stosunku. Chirurgiczne wszczepy do prącia uważa się za ostateczność, ze względu na nieodłączne ryzyko jego zakażeń i uszkodzeń z powodu utrzymywania go w półsztywnej pozycji; bardziej złożone implanty pozwalają na usztywnienie członka podczas stosunku i rozluźnienie w pozostałym czasie. Zaburzenia czynności płciowej kobiet Przyczyny problemów seksualnych kobiet nie zawsze są jasne, dlatego samoleczenie, poradnictwo i metody alternatywne mają nieraz pierwszeństwo przed sposobami medycznymi. Problem pomenopauzalnej suchości pochwy, powszechnej przyczyny zabuizeń płciowych u starszych kobiet, rozwiązują zazwyczaj kremy estrogenowe lub terapia hormonalna.