ABC Medycyny

Migdałki podniebienne - para węzłów chłonnych (limfatycznych) w głębi gardła - stanowią część układu obronnego przeciwko bakteriom i innym szkodliwym drobnoustrojom docierającym przez nos i gardło. Czasami są one powiększone i zmienione zapalnie. Stan ten, nazywany zapaleniem migdałków lub anginą, występuje szczególnie często u dzieci. Zapalenie migdałków mogą powodować wirusy oraz bakterie, najczęściej jednak szczepy paciorkowców - bakterii wywołujących zapalenie gardła i inne częste zakażenia. Pierwszym objawem choroby jest nagły i nasilający się w czasie połykania ból gardła. Może on promieniować w kierunku uszu. Do innych objawów należą: gorączka, bóle głowy, wymioty i ogólne złe samopoczucie. Często ulegają również powiększeniu węzły chłonne po obu stronach żuchwy. Zapalenie migdałków jest nieraz zwiastunem cięższej choroby. Nieleczone paciorkowcowe zapalenie gardła powoduje np. gorączkę reumatyczną lub ostre zapalenie ktębuszków nerkowych, poważną chorobę nerek. Jego następstwem bywa także ropień okołomigdałkowy. Przyczyną tego stanu, dość częstego u młodych osób dorosłych, jest zakażenie paciorkowcem tkanek położonych w głębi gardła, między migdałkiem a mięśniem. W ciężkich przypadkach obrzęk może być tak duży że znacznie utrudnia oddychanie; trzeba wtedy natychmiast wezwać lekarza. Objawy są podobne jak przy zapaleniu migdałków: silny ból gardła, utrudnione połykanie, gorączka. Badania diagnostyczne Uciskając język i zaglądając przez usta do gardła oświetlonego latarką, lekarz łatwo ustala, że migdałki są powiększone i zaczerwienione. Nieraz sączy się z nich żółtawa ropa i bywają pokryte białymi błonami, które dają się oddzielić, nie powodując krwawienia. Powinno się pobrać próbkę wydzieliny na posiew lub obejrzeć ją pod mikroskopem w celu ustalenia, jaka bakteria jest przyczyną choroby.

Leczenie

Paciorkowcowe zapalenie gardła leczy się penicyliną podawaną doustnie przez 10 dni. Po tygodniu należy ponownie pobrać i zbadać wymaz z gardła, aby stwierdzić, czy paciorkowce są nadal obecne. Dzieciom, które miały bliski kontakt z osobą chorą, można podać profilaktycznie antybiotyk. Antybiotyki w wirusowym zapaleniu migdałków są nieskuteczne, ale choroba ta ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. W leczeniu dzieci można, w celu zmniejszenia bólu i obniżenia gorączki, stosować paracetamol, nie wolno im jednak podawać kwasu acetylosalicylowego ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu Reyea (zob. ramka s. 382). Dorośli mogą przyjmować kwas acetylosalicylowy albo ibuprofen. W razie nawrotu zapalenia migdałków, utrzymywania się stanu przewlekłego lub wytworzenia ropnia okołomigdałkowego bywa konieczne chirurgiczne usunięcie migdałków. Zabieg ten, zwany ton-silektomią wykonywano kiedyś u wszystkich dzieci, które przebyły zapalenie migdałków; obecnie jest zalecany tylko w szczególnych, uzasadnionych przypadkach. Inne metody leczenia Środki alternatywne mogą tylko zmniejszyć ból gardła, obniżyć gorączkę oraz łagodzić inne objawy chorobowe. Aromaterapia Terapeuci doradzają wdychanie wyciągu z bergamotki raz dziennie przez tydzień.