Żylaki

Żylaki to poskręcane, wężykowato przebiegające rozszerzenia żylne. Przyczyną ich powstania jest uszkodzenie delikatnych zastawek żylnych, co umożliwia cofanie się krwi żylnej. Żylak występuje najczęściej na nogach w postaci niebieskich wypukłych wybrzuszeń; może się także pojawić w okolicy odbytu (zob. Hemoroidy, s. 156). Znacznie rzadziej żylaki tworzą się w przełyku, co związane jest z chorobami wątroby i często bywa przyczyną dużych krwotoków. W zasadzie żylaki kończyn dolnych to bardziej problem kosmetyczny niż zdrowotny. Czasami jednak są przyczyną bólów i owrzodzeń oraz zapalenia żył. Predyspozycja do występowania żylaków jest często dziedziczna. Otyłość i przedłużone napinanie tłoczni brzusznej w czasie oddawania stolca w zaparciach także sprzyjają powstaniu żylaków. Zmiany hormonalne w okresie ciąży, osłabiające tkankę łączną i zwiększające jej rozciągliwość oraz ucisk powiększającej się macicy, mogą wywoływać żylaki, które ustępują w ciągu kilku miesięcy po porodzie. Żylaki występują u 10% mężczyzn i 25% kobiet. Praca wymagająca długotrwałej pozycji stojącej nie wywołuje, ale pogarsza już istniejące żylaki. Badania diagnostyczne Gdy chory stoi, lekarz rozpoznaje powierzchowne żylaki, oglądając i obmacując napięte, uwypuklone i rozszerzone żyły. Do innych objawów zalicza się brązowoniebieskie przebarwienia skóry i owrzodzenia podudzi. Aby ocenić wydolność zastawek żylnych, lekarz wysoko podnosi nogę chorego w celu opróżnienia żyły odpiszczelowej, następnie uciska tę żyłę na udzie i poleca choremu wstać, co przy niewydolnych zastawkach powoduje wypełnienie się żylaków. Ultrasonografia (Doppler) pozwala na dokładniejszą ocenę istniejących zaburzeń niż wenografia, która polega na badaniu rentgenowskim po wstrzyknięciu do żył środka cieniującego.

Leczenie

Żylaki nie wymagają leczenia, dopóki nie wywołują żadnych kłopotów, bólów, zmian skórnych i owrzodzeń. W razie niewielkich żylaków może wystarczyć skleroterapia. Lekarz wstrzykuje do żyły środek drażniący, przyciska to miejsce gąbką i bandażuje kończynę opaską uciskającą. Żylak zarasta, a krew przepływa przez żyły otaczające. Ustępuje wtedy uwypuklenie żylne wraz z niebieskim przebarwieniem. Prawie natychmiast chory może podjąć normalną aktywność życiową, chociaż kończynę należy bandażować jeszcze 3 tygodnie lub dłużej. Poniżej 10% chorych trzeba chirurgicznie usunąć żylaki lub także żyłę odpiszczelowa. Zabieg taki, wykonywany z ogólnym znieczuleniem, wymaga co najmniej 2 nacięć: jednego nad kostką, a drugiego w okolicy pachwiny. Inne nacięcia wykonuje się nad żylakami, których odnogi się podwiązuje. Chirurg wprowadza prowadnicę nad kostką na całą długość żyły aż do pachwiny i usuwa całą żyłę przez drugie nacięcie w pachwinie. Operacja trwa krócej niż 30 minut (u niektórych chorych usunięcie rozległych żylaków trwa nawet kilka godzin). Po tygodniu zdejmuje się szwy skórne i zezwala choremu na umiarkowane chodzenie. Pełna aktywność jest możliwa po całkowitym zagojeniu, zwykle po 2 tygodniach. Po operacji pozostaje kilka blizn, ale inne żyły mogą ulegać żylakowatym rozszerzeniom. U 2-5% chorych występuje drętwienie nad kostką wskutek uszkodzenia skórnych gałązek nerwowych. Inne metody leczenia Ziołolecznictwo Zielarze zalecają na żylaki okłady z wyciągu z kasztanowca pospolitego (gorzkiego) i z orzecha laskowego, co ma poprawiać napięcie warstwy mięśniowej żył. Podobno również pomaga mleczko zawierające iglicę włoską (myszopłoch). Czosnek świeży lub w kapsułkach ma zapobiegać powikłaniom zakrzepowym. Polecany jest również oparty na medycynie tybetańskiej lek ziołowy Padma 28. Leczenie dietą W krajach rozwijających się, gdzie dominuje dieta z dużą ilością błonnika, żylaki rzadko występują. Dieta bogata w owoce, jarzyny i zboża ziarniste może zapobiegać powstawaniu żylaków. Podobny skutek przynosi zmniejszenie nadmiernej masy ciała. Samoleczenie Elastyczne pończochy, uciskające rozszerzone żyły, wspomagają krążenie krwi. Działają najskuteczniej, gdy włoży się je rano, przed wstaniem z łóżka, i nosi przez cały dzień. Duże znaczenie mają również codzienne ćwiczenia. Jazda na rowerze, chodzenie i pływanie to także bardzo wskazana aktywność fizyczna. Należy unikać stania w jednej pozycji. Jeżeli twój zawód wymaga pozycji stojącej, poruszaj nogami w miejscu co kilka minut i jeżeli to możliwe, stój na jednej nodze, drugą opierając na niskim stołeczku, i na odwrót. Odpoczywaj z nogami uniesionymi powyżej poziomu serca, co ułatwia grawitacyjny odpływ krwi żylnej z kończyn dolnych.